KURS ISHI

KIRISH Bugungi kunda jahon miqyosida davlat boshqaruvi va milliy o'zlikni anglash masalalari tobora dolzarblik kasb etmoqda, bunday sharoitda qadimiy davlatchilik tajribasini chuqur o'rganish yangi imkoniyatlar yaratadi. Xususan, tarixiy manbalarda Isroil yahudiy davlatining diniy va siyosiy tuzilishi bo'yicha ma'lumotlar [1], mazkur davlatning shakllanishi va rivojlanish bosqichlari zamonaviy davlatchilik tamoyillarini tushunish uchun muhim fundamental asos bo'lib xizmat qiladi. O'zbekistonda ham tarixiy davlatchilik an'analarini tiklash va yangi sharoitlarda qo'llashga qaratilgan sa'y-harakatlar tobora kuchayib bormoqda, shu jumladan, 2023-yilda qadimiy davlatlarning ijtimoiy-siyosiy tuzilishi bo'yicha o'tkazilgan tadqiqotlar hajmi 2022-yilga nisbatan 18% ga oshgan [2]. Bu esa qadimiy Isroil davlati misolida teokratiya, monoteizm va qabilalar konfederatsiyasi kabi noyob boshqaruv shakllarini o'rganish orqali zamonaviy davlat boshqaruvining samarali modellarini yaratishda muhim ilmiy-nazariy asos bo'lishini ko'rsatadi. Qadimgi Isroil yahudiy davlati tajribasini o'rganishning bugungi kundagi ahamiyati, ayniqsa, milliy o'zlikni anglash, ijtimoiy birlikni mustahkamlash va diniy-madaniy qadriyatlarni davlat boshqaruviga integratsiyalash masalalarida yaqqol ko'rinadi. Zamonaviy dunyoda globallashuv jarayonlari milliy o'ziga xoslikni saqlab qolish va mustahkamlash muammosini keltirib chiqarmoqda, bu esa qadimiy davlatchilikning o'ziga xos diniy va madaniy asoslarini tadqiq etishga bo'lgan ehtiyojni oshiradi [3]. Misol uchun, Isroilning monoteistik asoslari va Sinod kabi diniy markazlarning jamiyatdagi o'rni, davlat va din munosabatlarini o'rganishda yangi yondashuvlarni shakllantirishga yordam beradi. Hozirgi kunda, diniy qadriyatlarning ijtimoiy hayotga ta'siri va uning davlat boshqaruvi bilan uyg'unligi bo'yicha yechilmagan bir qator muammolar mavjud bo'lib, bu kurs ishi Isroil yahudiy davlatining bu boradagi tajribasini tahlil qilish orqali ushbu muammolarni hal etishga hissa qo'shishni maqsad qilgan. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy adabiyotlarda keng muhokama qilingan bo'lsada, qadimgi Isroil davlatining teokratik boshqaruvi va uning zamonaviy davlatchilikka ta'siri bo'yicha hali to'liq o'rganilmagan jihatlar mavjud. Xalqaro olimlar orasida Y. Kautsky (1927) o'z tadqiqotlarida qadimgi Isroil jamiyatidagi monoteistik g'oyalarning shakl ...