KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida iste'molchilar huquqlarini himoya qilish sohasidagi sa'y-harakatlar so'nggi yillarda sezilarli darajada faollashdi. Xususan, 2023-yilda Iste'molchilar huquqlarini himoya qilish agentligiga jami 30 740 ta murojaat kelib tushgan bo'lib, bu 2022-yilga nisbatan 15% ga o'sishni ko'rsatadi [1]. Agentlik tomonidan o'tkazilgan o'rganishlar natijasida 37,2 milliard so'mlik iste'molchi huquqlari buzilishining oldi olingan [2]. Elektron tijoratning jadal rivojlanishi bilan birga, internet orqali xarid qilishda iste'molchilarning shikoyatlari ulushi 2023-yilda 20% dan ortiqni tashkil etdi [3], bu ushbu sohada huquqiy himoyani kuchaytirish zaruratini ko'rsatmoqda. Jahon miqyosida iste'molchilar huquqlarini himoya qilish bozorining hajmi 2023-yilda taxminan 24 milliard AQSh dollarini tashkil etgan bo'lib, yiliga o'rtacha 7% o'sish prognoz qilinmoqda [4], bu sohaning global iqtisodiyotdagi ahamiyatini ko'rsatadi. Bugungi shiddatli globallashuv va raqobat sharoitida korxonalar faoliyatida sifat menejmenti tizimlarining roli tobora ortib bormoqda. Iste'molchilar huquqlarini himoya qilish agentligining asosiy vazifasi, ya'ni iste'molchilarning qonuniy manfaatlarini ta'minlash, nafaqat individual iste'molchilar uchun, balki umumiy iqtisodiyotning barqaror rivojlanishi uchun ham muhim ahamiyat kasb etadi. Aks holda, iste'molchilar ishonchini yo'qotishi, bozorda adolatsiz raqobatning kuchayishi va milliy iqtisodiyotga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Shunga qaramay, Agentlik faoliyatida hali ham bir qator tizimli muammolar, jumladan, mavjud xalqaro standartlarga to'liq mos kelmaslik, murojaatlarni ko'rib chiqish samaradorligini oshirish imkoniyatlari, tashkiliy tuzilmadagi bo'shliqlar va risklarni boshqarish mexanizmlarining yetarli darajada rivojlanmaganligi kabi masalalar mavjud bo'lib, bular chuqur ilmiy tahlil va amaliy takomillashtirishni talab etadi. Iste'molchilar huquqlarini himoya qilish nazariyasi va amaliyoti jahon miqyosida ko'plab olimlar tomonidan tadqiq qilingan. Misol uchun, Philip Kotler (2000) o'zining "Marketing Management" asarida iste'molchi xulq-atvori va ularning qoniqishi marketing strategiyalarining markazida turishini ta'kidlab, huquqiy himoyaning marketing jarayonidagi muhimligini asoslagan [5]. Michael Porter (1985) raqobatbardosh strategiyalar nazariyasida iste'molchi qiymatining yaratilishi va saqlanishi korxona ...