KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 12-dekabrdagi PF-205-sonli "Iqtisodiyotda davlat ishtirokini qisqartirish va xususiy sektorni rivojlantirishga qaratilgan islohotlarni yanada chuqurlashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi Farmoni moliyaviy bozorlarni rivojlantirish, investitsion muhitni yaxshilash va pirovardida aholi jamg‘armalarini rag‘batlantirishni dolzarb vazifa qilib belgilaydi. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil yakuni bo‘yicha aholining banklardagi depozitlari hajmi 2022-yilga nisbatan 28.5% ga o‘sib, 100 trillion so‘mdan oshgan bo‘lsada [1], yalpi ichki mahsulotga nisbatan jamg‘arma darajasi hali ham rivojlangan mamlakatlardagidan ancha past bo‘lib qolmoqda. Misol uchun, Xitoyda bu ko‘rsatkich 45% dan ortiqni tashkil etsa [2], O‘zbekistonda u 25-30% atrofida [3]. Bu esa mamlakat iqtisodiy o‘sishi uchun zarur bo‘lgan ichki investitsion resurslarning yetishmasligidan dalolat beradi. Xususan, Jahon banki hisobotlarida qayd etilishicha, O‘zbekistonda kichik va o‘rta biznesni moliyalashtirishda jamg‘armalarning roli hanuzgacha yetarli emas, bu esa tadbirkorlik subyektlarining rivojlanishiga to‘siq bo‘lmoqda [4]. Shuningdek, 2023-yilda iste’mol xarajatlarining YAIMga nisbatan 70% dan ortiqni tashkil etishi [5], jamg‘arma madaniyatini shakllantirish va uni institutsional mexanizmlar orqali qo‘llab-quvvatlash zaruriyatini yanada oshiradi. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotida o‘zgaruvchanlik, inflyatsiya bosimi va geosiyosiy keskinliklar sharoitida jamg‘armalarni shakllantirish va ularni samarali investitsiyalarga yo‘naltirish har bir davlatning barqaror rivojlanishi uchun hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. O‘zbekiston sharoitida ham aholining moliyaviy savodxonligini oshirish, moliyaviy xizmatlarga bo‘lgan ishonchni mustahkamlash, inflyatsiya sharoitida jamg‘armalarning qadrini saqlab qolish mexanizmlarini joriy etish kabi muammolar dolzarb bo‘lib qolmoqda. Bundan tashqari, aholi jamg‘armalarini bank tizimiga jalb qilish, ularni uzoq muddatli investitsiya loyihalariga yo‘naltirish, shu bilan birga aholi uchun qulay va shaffof jamg‘arma mahsulotlarini taklif etish masalalari chuqur tadqiqotni talab etadi. Ayniqsa, raqamlashtirish davrida jamg‘armalarning yangi shakllari va ularga ta’sir etuvchi omillarni tahlil qilish, moliyaviy bozorlarda investitsiya imkoniyatlarini kengaytirish orqali aholi darom ...