KURS ISHI

KIRISH Janubiy-Sharqiy Osiyo mintaqasi o'zining boy tarixi, madaniy xilma-xilligi va geostrategik ahamiyati bilan jahon siyosati va iqtisodiyotidagi o'rnini mustahkamlab kelmoqda. Jahon savdo aylanmasining qariyb 25% ini tashkil etuvchi bu mintaqa [1], global ta'minot zanjirlarida hal qiluvchi rol o'ynaydi. Bugungi kunda ASEAN mamlakatlari YaIM hajmi 3.6 trillion dollardan oshib, uni dunyoning beshinchi yirik iqtisodiyotiga aylantirgan [2]. So'nggi yillarda, ayniqsa 2023-yilda mintaqadagi xorijiy investitsiyalar hajmi 220 milliard dollarga yetgan [3]. O'zbekistonning Janubiy-Sharqiy Osiyo mamlakatlari bilan savdo-iqtisodiy aloqalari ham jadal rivojlanmoqda; 2023-yilda O'zbekistonning mintaqa mamlakatlari bilan tashqi savdo aylanmasi 3.5 milliard dollarni tashkil etdi, bu esa umumiy tashqi savdo aylanmasining qariyb 6% ini tashkil etadi [4]. Mintaqaning tarixiy rivojlanishini tushunish, ayniqsa XVII-XVIII asrlardagi mustamlakachilik davrining ilk bosqichlari va uning oqibatlari, bugungi iqtisodiy va siyosiy landshaftni anglash uchun fundamental ahamiyatga ega. Mavzuning dolzarbligi, ayniqsa postkolonializm nazariyasi va dunyo tizimlari nazariyasi doirasida, mintaqaning bugungi kunidagi rivojlanish modellarini, siyosiy barqarorlik masalalarini va global iqtisodiy integratsiyadagi o'rnini tahlil qilish uchun asos yaratadi. Zamonaviy jahon miqyosidagi raqobat va o'zgaruvchan geopolitik vaziyatda Janubiy-Sharqiy Osiyoning tarixiy tajribasini chuqur o'rganish, mustamlakachilik merosining hozirgi davlatlar qurilishi, iqtisodiy tuzilmalar va madaniy o'ziga xoslikka ta'sirini aniqlash imkonini beradi. Shu bilan birga, mintaqaviy integratsiya jarayonlari va global ta'sirga ega bo'lgan kuchlar o'rtasidagi munosabatlarni tushunish, kelajakdagi rivojlanish strategiyalarini belgilashda muhim ahamiyatga ega. Janubiy-Sharqiy Osiyo davlatlari tarixini o'rganish bo'yicha jahon miqyosida ko'plab ilmiy ishlar olib borilgan bo'lib, ular orasida postkolonializm va dunyo tizimlari nazariyasi yondashuvlari yetakchi o'rin tutadi. Immanuel Wallerstein [5] o'zining Dunyo Tizimlari Nazariyasi bilan jahon iqtisodiyoti va siyosatining "yadro", "yarim periferiya" va "periferiya" tushunchalari orqali global munosabatlarni tahlil qilishni taklif etgan. Bu nazariya Janubiy-Sharqiy Osiyo davlatlarining XVII-XVIII asrlarda jahon savdo tizimiga qanday kiritilganini va ularning "periferiya" r ...