KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda oʻrnatilgan tizimlar global bozori hajmi 114.5 milliard dollarni tashkil etdi va 2028-yilga kelib bu koʻrsatkich yillik oʻrtacha 6.5% oʻsish bilan 156.8 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Bu oʻsish, ayniqsa, avtomobilsozlik, tibbiyot, sanoat avtomatizatsiyasi va isteʼmol elektronikasi sohalarida kesh xotiraga boʻlgan talabni oshirmoqda. Kesh xotiraning samarali boshqaruvi tizimning umumiy ishlash tezligiga, quvvat sarfiga va javob berish vaqtiga bevosita taʼsir qiladi. Oʻzbekistonda esa raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan saʼy-harakatlar doirasida "Raqamli Oʻzbekiston – 2030" strategiyasi qabul qilingan boʻlib [2], bu infratuzilma va yuqori samarali qurilmalarga boʻlgan ehtiyojni oshirmoqda. Mahalliy ishlab chiqarishda oʻrnatilgan tizimlarni optimallashtirish, ayniqsa, intellektual va avtonom tizimlarni rivojlantirishda kesh xotira xususiyatlarini chuqur oʻrganish dolzarb ahamiyat kasb etadi. Zamonaviy oʻrnatilgan tizimlar, masalan, avtonom transport vositalari va tibbiy diagnostika qurilmalari, real vaqt rejimida katta hajmdagi maʼlumotlarni qayta ishlashni talab qiladi. Bunday tizimlarda kesh xotiraning konfiguratsiyasi va boshqaruv strategiyalari tizimning umumiy samaradorligiga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatadi. Hozirgi kunda oʻrnatilgan tizimlarda kesh xotira samaradorligini oshirish boʻyicha bir qator muammolar mavjud. Xususan, quvvat sarfi optimallashtirish, kechikish vaqtini minimallashtirish, turli ilovalar uchun eng maqbul kesh ierarxiyasini tanlash va xavfsizlik masalalari hal etilmagan. Shuningdek, aralash va boʻlingan kesh xotira turlari, bir bosqichli va koʻp bosqichli kesh tizimlari oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlikni va ularning oʻrnatilgan tizimlarning maxsus talablariga qanday javob berishini aniq belgilash zarurati mavjud. Bu tadqiqot ushbu muammolarni hal etishga va mahalliy sharoitda oʻrnatilgan tizimlarning raqobatbardoshligini oshirishga hissa qoʻshadi. Kesh xotira tushunchalari va ularning samaradorligini oshirish masalalari boʻyicha jahon miqyosida koʻplab ilmiy izlanishlar olib borilgan. Jon Hennessy va David Patterson oʻzlarining "Computer Architecture: A Quantitative Approach" [3] nomli fundamental asarlarida kesh xotira ierarxiyasining umumiy prinsipialarini va uning ishlash koʻrsatkichlariga taʼsirini chuqur tahlil qilganlar. Alan J. Smith (1982) kesh siyosatlari va ularning ishlashiga ...