KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasida 2023-yilda raqamli iqtisodiyotning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 10% ga yetdi, bu soʻnggi besh yilda 2,5 barobar oʻsishni koʻrsatadi [1]. Ushbu oʻsishning asosiy drayverlaridan biri sifatida oʻrnatilgan tizimlar texnologiyalariga investitsiyalar hajmining yiliga oʻrtacha 18% ga oshishi qayd etilmoqda [2]. Global miqyosda oʻrnatilgan tizimlar bozori 2023-yilda 278,2 milliard dollarni tashkil etib, 2030-yilga borib 465,4 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa ushbu sohaga boʻlgan talabning barqaror oʻsib borayotganligidan dalolat beradi [3]. Xususan, Oʻzbekistonda aqlli shaharlar, qishloq xoʻjaligi, tibbiyot va ishlab chiqarish sohalarida oʻrnatilgan tizimlarni joriy etish orqali iqtisodiy samaradorlikni oshirish va innovatsion yechimlarni taqdim etish muhim vazifa hisoblanadi. Mamlakatning raqamli transformatsiya strategiyasi doirasida “Raqamli Oʻzbekiston – 2030” konsepsiyasi qabul qilingan boʻlib, u IT-parklar, innovatsion klasterlar va kadrlar tayyorlashga yoʻnaltirilgan keng koʻlamli loyihalarni oʻz ichiga oladi, bu esa oʻrnatilgan tizimlarni rivojlantirish uchun qulay shart-sharoitlar yaratadi [4]. Shu bilan birga, Oʻzbekistonda oʻrnatilgan tizimlarni keng miqyosda joriy etishda bir qator dolzarb muammolar mavjud. Xususan, yuqori malakali muhandis-dasturchilar va apparat vositalari boʻyicha mutaxassislar yetishmasligi, zamonaviy texnologik infratuzilmaning cheklanganligi, shuningdek, mahalliy innovatsion mahsulotlarni ishlab chiqarish va eksport qilish salohiyatining hali toʻliq namoyon etilmaganligi shu kabi toʻsiqlardandir. Kiberxavfsizlik masalalari ham oʻrnatilgan tizimlar uchun jiddiy xavf tugʻdiradi, chunki ularning zaifliklari butun tizimning barqarorligiga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin. Bugungi kunda Oʻzbekistonning ishlab chiqarish korxonalarida sanoat avtomatizatsiyasi darajasi Gʻarb davlatlariga nisbatan oʻrtacha 30-40% ga past boʻlib, bu raqobatbardoshlikni oshirish va ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirish uchun oʻrnatilgan tizimlarni joriy etishni muhim zaruriyatga aylantiradi [5]. Shu bois, ushbu kurs ishi Oʻzbekistonning oʻziga xos sharoitlarini hisobga olgan holda oʻrnatilgan tizimlarni rivojlantirishning nazariy va amaliy jihatlarini chuqur oʻrganishga, mavjud muammolarni aniqlashga va ularni hal etish boʻyicha aniq tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan. Mavzuning oʻrganilganl ...