KURS ISHI

KIRISH 2023-yil yakunlari bo'yicha O'zbekistonda kichik biznes subyektlari soni 560 mingdan oshib, yalpi ichki mahsulot (YaIM)dagi ulushi 54.9% ni tashkil etdi [1]. Bu ko'rsatkichlar rivojlangan mamlakatlardagi o'rtacha 60-70% [2] ga nisbatan hali past bo'lsa-da, so'nggi besh yilda kichik biznes tomonidan yaratilgan ish o'rinlari soni 18% ga o'sib, 5 million nafarga yaqinlashdi [3]. Shuningdek, O'zbekistonning jahon iqtisodiyotidagi integratsiyasi kuchayib borayotgan bir sharoitda, raqobatbardoshlikni oshirish har qachongidan ham dolzarb masala bo'lib qolmoqda, chunki 2023-yilda kichik biznes eksport hajmi 3.5 milliard AQSh dollarini tashkil etdi, bu esa umumiy eksportning taxminan 20% iga tengdir [4]. Biroq, ushbu subyektlarning global bozorlardagi ulushi va innovatsion faolligi hali ham past darajada qolmoqda, bu esa iqtisodiy o'sishning barqarorligiga ta'sir qiluvchi muhim omil hisoblanadi. Kichik biznes subyektlarining raqobatbardoshligini oshirish bugungi kunda O'zbekiston iqtisodiyotining barqaror rivojlanishi uchun strategik ahamiyatga ega. Global raqobatning kuchayishi, texnologik inqilob va iste'molchilar talablarining o'zgarishi sharoitida kichik biznes vakillari o'z mahsulot va xizmatlarining sifatini oshirish, innovatsiyalarni joriy etish, raqamlashtirish imkoniyatlaridan foydalanish va marketing strategiyalarini takomillashtirish orqali o'z o'rnini mustahkamlashga intilmoqda. Shu bilan birga, moliyaviy resurslarga cheklangan kirish, kadrlar malakasi yetishmasligi, byurokratik to'siqlar va bozor infra tuzilmasining ayrim kamchiliklari kichik biznesning to'laqonli rivojlanishiga to'sqinlik qilmoqda. Shuningdek, 2023-yilda o'tkazilgan tadqiqotlarga ko'ra, O'zbekistondagi kichik biznes korxonalarining qariyb 30%i innovatsiyalarni joriy etishda moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelmoqda, bu esa ularning raqobatbardoshligini sezilarli darajada pasaytiradi [5]. Ushbu muammolarni tizimli tahlil qilish va ularga samarali yechimlar topish, amaliy tavsiyalar ishlab chiqish ushbu kurs ishining asosiy zaruriyatini belgilaydi. Kichik biznes subyektlari raqobatbardoshligi masalalari jahon miqyosida ko'plab olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Maykl Porter (1985) o'zining "Raqobat ustunligi" asarida kompaniyalarning raqobat strategiyalarini, jumladan, xarajatlar bo'yicha yetakchilik, differensatsiya va fokuslanish kabi usullarni tahlil qilib, mikroiqtisodiy d ...