KURS ISHI

KIRISH Kichik va oʻrta biznes (KOB) bugungi iqtisodiy landshaftda global miqyosda innovatsiyalar, ish oʻrinlari yaratish va iqtisodiy oʻsishning harakatlantiruvchi kuchi sifatida tobora muhim rol oʻynamoqda. Jahon bankining 2023-yilgi hisobotiga koʻra, KOB butun dunyo boʻylab ish oʻrinlarining qariyb 90% ini tashkil etadi va YaIMning oʻrtacha 50% dan ortigʻini taʼminlaydi [1]. Oʻzbekistonda ham ushbu sektorning iqtisodiyotdagi ulushi sezilarli darajada oshib bormoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi maʼlumotlariga koʻra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsulotining 54.8%i kichik biznes hissasiga toʻgʻri kelgan boʻlsa, sanoat mahsuloti ishlab chiqarishning 34.3%i, investitsiyalarning 32.4%i va jami band boʻlgan aholining 75.3%i aynan KOB sohasida faoliyat yuritmoqda [2]. Bu raqamlar, KOBning nafaqat iqtisodiy barqarorlikni, balki iqtisodiy erkinlikni taʼminlashdagi markaziy rolini yaqqol koʻrsatadi. Ushbu koʻrsatkichlar, ayniqsa, bozor iqtisodiyoti tamoyillariga oʻtayotgan mamlakatlar uchun alohida ahamiyat kasb etadi, chunki ular iqtisodiy diversifikatsiyani, raqobatni kuchaytirishni va aholi farovonligini oshirishni taʼminlaydi [3]. Mavzuning dolzarbligi shundaki, KOB iqtisodiy erkinlikning asosi sifatida, shaxslarning tadbirkorlik tashabbuslarini ragʻbatlantirish, innovatsion gʻoyalarni amalga oshirish va jamiyatda oʻz-oʻzini band qilish imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qiladi. Biroq, bu sohada hali ham hal etilmagan bir qator muammolar mavjud. Xususan, moliyaviy resurslarga kirishdagi cheklovlar, byurokratik toʻsiqlar, infratuzilmaning yetarli emasligi, kadrlar malakasi va axborot texnologiyalaridan foydalanishdagi kamchiliklar KOBning toʻliq salohiyatini roʻyobga chiqarishga toʻsqinlik qilmoqda [4]. Shuningdek, pandemiya sharoitida KOBning zaif tomonlari yanada yaqqol namoyon boʻldi, bu esa ularning barqarorligini taʼminlash va yangi sharoitlarga moslashuvchanligini oshirish boʻyicha chuqur tadqiqotlar oʻtkazish zaruratini keltirib chiqarmoqda. Bu muammolarni kompleks tahlil qilish va ularni bartaraf etish boʻyicha samarali mexanizmlarni ishlab chiqish iqtisodiy oʻsishni barqaror qilish va aholi turmush darajasini oshirish uchun ustuvor vazifa hisoblanadi. Kichik va oʻrta biznesning iqtisodiy erkinlikni taʼminlashdagi roli jahon miqyosidagi koʻplab olimlar tomonidan keng oʻrganilgan. Masalan, D. North (1990) oʻz tadqiqotlarida inst ...