KURS ISHI

KIRISH Global miqyosda sun'iy intellekt (AI) bozori 2023-yilda 200 milliard AQSH dollaridan oshib, 2030-yilga borib 1,8 trillion AQSH dollariga yetishi kutilmoqda, bu esa kognitiv jarayonlarni simulyatsiya qilish va kuchaytirish bo'yicha ulkan salohiyatni ko'rsatadi [1]. Xususan, neyrotexnologiyalar va sun'iy intellekt integratsiyasiga kiritilgan investitsiyalar so'nggi besh yilda 30% ga o'sgan bo'lib, miya-kompyuter interfeyslari (BCI) va kognitiv robototexnika sohasidagi tadqiqotlarga katta e'tibor qaratilmoqda [2]. O'zbekistonda esa raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish bo'yicha 2020-2023 yillarda amalga oshirilgan loyihalar umumiy qiymati 2,5 milliard AQSH dollaridan oshdi va bu jarayonlarda sun'iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish ko'rsatkichlari yiliga o'rtacha 18% ga o'smoqda [3]. Xususan, 2024-yilga kelib O'zbekistonda sun'iy intellekt loyihalariga yo'naltirilgan davlat va xususiy investitsiyalar hajmi 50 million AQSH dollaridan oshdi, bu esa kognitiv jarayonlarni raqamlashtirish va optimallashtirishga bo'lgan ehtiyojning oshganidan dalolat beradi [4]. Kognitiv jarayonlar va sun'iy intellektning qiyosiy tahlili zamonaviy ilmiy va amaliy tadqiqotlar uchun nihoyatda dolzarb ahamiyat kasb etadi, chunki bu sohadagi chuqur o'rganish inson intellektining asosiy mexanizmlarini tushunishga va sun'iy intellekt tizimlarini yanada samaraliroq yaratishga yordam beradi. Hozirgi kunda sun'iy intellekt tizimlarida inson kognitiv jarayonlariga xos bo'lgan umumlashtirish, ijodkorlik va murakkab kontekstual tushunish qobiliyatlarining yetishmasligi asosiy muammolardan biri bo'lib qolmoqda [5]. Shuningdek, sun'iy intellektning etik va ijtimoiy jihatlari, xususan, "qora quti" muammosi (ya'ni, sun'iy intellekt qanday qaror qabul qilganini tushunishdagi qiyinchilik) kabi masalalar ham o'z yechimini kutmoqda [6]. Shu sababli, inson kognitiv jarayonlarining noyob xususiyatlarini aniqlash va ularni sun'iy intellekt modellariga integratsiya qilish usullarini ishlab chiqish ilmiy jamoatchilik oldida turgan muhim vazifadir. Ushbu tadqiqot, aynan shu bo'shliqlarni to'ldirishga va inson aql-zakovatining mohiyatini sun'iy tizimlarda qanday aks ettirish mumkinligini tahlil qilishga qaratilgan. Mavzuning o'rganilganlik darajasini tahlil qiladigan bo'lsak, kognitiv jarayonlar va sun'iy intellektning o'zaro aloqasi so'nggi yillarda ko'plab xalqaro olimlar tomonidan chuqur o'r ...