KURS ISHI

KIRISH Mavjud iqtisodiy sharoitda kompaniyalarning raqobatbardoshligini ta’minlashda xarajatlarni boshqarish tizimining ahamiyati tobora ortib bormoqda. Jahon miqyosida korporativ boshqaruvning eng ilg‘or usullaridan biri bo‘lgan Muvozanatli boshqaruv tizimi (Balanced Scorecard) korxona faoliyatini moliyaviy ko‘rsatkichlar bilan bir qatorda mijozlar, ichki jarayonlar hamda o‘rganish va rivojlanish kabi strategik jihatdan muhim omillarni ham hisobga oladi. Jahon iqtisodiyotida muvozanatli boshqaruv tizimini joriy etgan kompaniyalarda xarajatlarni kamaytirish va samaradorlikni oshirish natijasida o‘rtacha 10-15% lik yillik o‘sishga erishilganligi haqida tadqiqotlar mavjud [1]. O‘zbekistonda esa bugungi kunda korxonalar tomonidan ushbu tizimning tatbiq etilishi nisbatan yangi bo‘lib, uning potentsial samaradorligini to‘liq ro‘yobga chiqarish uchun tizimli yondashuvlar zarur. Ayniqsa, tadbirkorlik sub’ektlarining iqtisodiyotdagi ulushi 70% dan oshgan bir sharoitda [2], ularning harajatlarini strategik boshqarish mexanizmlarini takomillashtirish umummilliy iqtisodiy rivojlanishning muhim omili hisoblanadi. Ushbu kurs ishida Muvozanatli boshqaruv tizimida xarajatlarni strategik boshqaruv hisobini tashkil etishning nazariy-metodologik asoslarini chuqurlashtirish hamda amaliy tavsiyalar ishlab chiqish ko‘zda tutiladi. O‘zbekistonning zamonaviy iqtisodiyotida biznes yuritish muhiti tobora murakkablashib bormoqda, bu esa kompaniyalarni xarajatlarni boshqarishda yangi strategik yondashuvlarni qabul qilishga undamoqda. Raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi, global pandemiyaning ta’siri va o‘zgaruvchan bozor talablari kompaniyalarning faqatgina operatsion xarajatlarni nazorat qilishdan voz kechib, strategik maqsadlarga erishishga qaratilgan xarajatlarni boshqarish tizimiga o‘tishini taqazo etmoqda. Xususan, oxirgi yillarda O‘zbekistonda investitsiyaviy faollikning oshishi va xorijiy kompaniyalarning kirib kelishi mahalliy korxonalarni xalqaro standartlarga moslashishga majbur qilmoqda, bu esa xarajatlarni boshqarishda yangi ilm-fan yutuqlarini joriy etish zaruratini kuchaytirmoqda. Mazkur holat, xarajatlarni strategik boshqaruv hisobini Muvozanatli boshqaruv tizimi kontekstida o‘rganish va amaliyotga tatbiq etish dolzarbligini yana bir bor tasdiqlaydi. Xarajatlarni strategik boshqaruv hisobi va Muvozanatli boshqaruv tizimini o‘rganish bo‘yicha jahon miqyosida ...