KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda advokatlik faoliyatini tartibga soluvchi qonun hujjatlari qabul qilinganiga qaramay, mazkur tizimda hali-hanuz rivojlanish uchun katta salohiyat mavjud. O'zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda fuqarolar va yuridik shaxslarga ko'rsatilgan yuridik yordam xizmatlari hajmi 2022-yilga nisbatan 18.5% ga oshib, 1.2 trillion so'mni tashkil etgan [1]. Biroq, aholining huquqiy savodxonligi darajasi va yuridik xizmatlarga bo'lgan ehtiyoj o'rtasida hali ham katta farq kuzatilmoqda. Masalan, 2023-yilda "Yagona darcha" markazlari orqali fuqarolar tomonidan yuridik maslahat olish bo'yicha 850 mingdan ortiq murojaat qayd etilgan bo'lsa-da, ularning atigi 35% i malakali advokatlar tomonidan to'liq huquqiy yordamga aylantirilgan [2]. Jahon banki hisobotlariga ko'ra, rivojlanayotgan mamlakatlarda aholining yuridik xizmatlardan foydalanish darajasi o'rtacha 40-50% ni tashkil etadi [3], bu O'zbekistondagi ko'rsatkichdan ancha yuqori. Shu bois, advokaturaning konstitutsiyaviy maqomini mustahkamlash, uning mustaqilligi va samaradorligini oshirish fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qilish, shuningdek, huquqiy davlat qurish jarayonida muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu mavzu O'zbekiston uchun hozirgi kunda strategik ahamiyatga ega, chunki sud-huquq islohotlari doirasida advokaturaning roli qayta ko'rib chiqilmoqda va uning konstitutsiyaviy asoslarini yanada mustahkamlash zarurati yuzaga kelmoqda. Xususan, yangilangan O'zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida shaxsning huquq va erkinliklarini himoya qilish kafolatlari kuchaytirilgan bo'lib, bu advokaturaga bo'lgan talabni ham oshirmoqda. Amaldagi qonunchilikda advokatura maqomi yetarlicha aniq belgilab berilmaganligi sababli, advokatlik faoliyatining mustaqilligini ta'minlashda qator qiyinchiliklar mavjud. Adliya tizimining ochiqligini oshirish, sud jarayonlarida tortishuvchanlik tamoyilini to'liq tatbiq etish, fuqarolarning malakali yuridik yordam olish huquqini amalda kafolatlash uchun advokaturaning konstitutsiyaviy maqomini chuqur tahlil qilish va uni takomillashtirish bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish dolzarb vazifadir. Shu bilan birga, advokatura institutining davlat va jamiyat o'rtasidagi muvozanatni ta'minlashdagi roli, uning fuqarolik jamiyati shakllanishidagi ahamiyati ham ushbu tadqiqot mavzusining dolzarbligini yanada oshiradi. Mavzuning ...