KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasining xalqaro huquqiy munosabatlarning to'la huquqli subyekti sifatidagi maqomini o'rganish, uning global miqyosdagi o'rnini mustahkamlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Jahon savdo aylanmasining 2023-yilda 31 trillion dollarni tashkil etgani [1] va O'zbekistonning tashqi savdo hajmi 2023-yilda 62.6 milliard dollarga yetgani [2], davlatlarning o'zaro iqtisodiy va siyosiy aloqalarda xalqaro huquq normalariga qanchalik rioya etishini belgilaydi. O'zbekistonning Birlashgan Millatlar Tashkilotiga a'zoligi (1992-yildan) va 90 dan ortiq xalqaro shartnomalarni ratifikatsiya qilishi [3] uning xalqaro huquq subyekti sifatidagi mas'uliyatini kuchaytiradi. So'nggi yillarda O'zbekistonning xorijiy investitsiyalarni jalb qilish siyosati natijasida 2023-yilda mamlakatga 10 milliard dollardan ortiq to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalar kiritilgani [4] ham xalqaro huquqiy munosabatlarning muhimligini ko'rsatadi. Bu esa xalqaro huquqiy munosabatlardagi mavqeini mustahkamlash, investorlar huquqlarini himoya qilish va umumiy barqarorlikni ta'minlashda xalqaro huquqiy normalarga to'liq rioya etishni taqozo etadi. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarbdir, chunki globallashuv jarayonlari davlatlar o'rtasidagi o'zaro bog'liqlikni kuchaytirmoqda va har qanday xalqaro huquqiy munosabatlarda yuzaga keladigan muammolar tezda global miqyosga tarqalishi mumkin. Xalqaro terroristik tahdidlar, transchegaraviy jinoyatchilik va ekologik muammolar kabi umumiy muammolarga qarshi kurashishda O'zbekistonning xalqaro hamjamiyat bilan yaqin hamkorligi muhim ahamiyatga ega. Ayniqsa, xalqaro huquq normalarini milliy qonunchilikka implementatsiya qilish jarayonida yuzaga keladigan huquqiy bo'shliqlar va bu boradagi amaliyotdagi tafovutlar hal etilmagan muammolardan hisoblanadi. Shuningdek, O'zbekistonning geosiyosiy joylashuvi uning mintaqaviy va global xavfsizlikka ta'sirini oshiradi, bu esa xalqaro huquqiy majburiyatlarni to'laqonli bajarishni taqozo etadi. Mamlakatning xalqaro maydondagi faol ishtiroki uning iqtisodiy rivojlanishiga, demokratiya va inson huquqlari sohasidagi islohotlarga ijobiy ta'sir ko'rsatishi ham mavzuning ahamiyatini oshiradi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy olimlar tomonidan keng tadqiq qilingan. Jahon miqyosida H.L.A. Hart (1961) o'zining "Huquq Konsepsiyasi" asarida xalqaro huquq subyektligini davlatlarning xul ...