KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida so‘nggi yillarda yo‘l-transport infratuzilmasini rivojlantirishga qaratilgan investitsiyalar hajmi sezilarli darajada oshgan bo‘lib, 2023-yilda bu ko‘rsatkich qariyb 3 mlrd dollarni tashkil etgan [1]. Xususan, 2022-2026-yillarga mo‘ljallangan "Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi" doirasida 2023-yilda 200 km dan ortiq yangi avtomobil yo‘llari qurilishi va rekonstruksiya qilinishi hamda 10 tadan ortiq yirik ko‘prik inshootlarining qurilishi rejalashtirilgan [2]. Jahon banki ma'lumotlariga ko‘ra, jahon ko‘prik qurilishi bozori 2022-yilda 900 mlrd dollardan oshgan va har yili o‘rtacha 6% ga o‘sishi kutilmoqda [3]. Bu o‘sish sur'atlari, ayniqsa, Markaziy Osiyo mintaqasida, iqtisodiy integratsiya va transport yo‘laklarini rivojlantirish ehtiyoji tufayli yanada yuqoridir. Ko‘priklar qurilishida geodezik ishlarning aniqligi va samaradorligi inshootlarning barqarorligi, xavfsizligi va ekspluatatsion muddatini ta'minlashda fundamental ahamiyatga ega bo‘lib, loyihaning umumiy muvaffaqiyatiga bevosita ta'sir ko‘rsatadi. Zamonaviy geodezik texnologiyalarni qo‘llash orqali qurilish muddatlarini qisqartirish, material sarfini optimallashtirish va xarajatlarni o‘rtacha 10-15% ga kamaytirish mumkin [4]. Mazkur mavzuning bugungi kundagi dolzarbligi, birinchi navbatda, O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli infratuzilma loyihalari bilan bog‘liqdir. So‘nggi yillarda qurilayotgan ko‘priklar nafaqat o‘lchami va murakkabligi jihatidan, balki ularni qurishda qo‘llaniladigan texnologiyalar nuqtai nazaridan ham o‘ziga xos xususiyatlarga ega. An'anaviy geodezik usullar bunday murakkab loyihalarda har doim ham optimal natijalar bera olmaydi, bu esa qurilish jarayonida xatoliklarga, ortiqcha xarajatlarga va muddatlarning cho‘zilishiga olib kelishi mumkin. Shu bilan birga, O‘zbekistonning mintaqaviy tranzit salohiyatini oshirish maqsadida yangi avtomobil va temir yo‘l ko‘priklari qurish zarurati dolzarb muammolardan biri bo‘lib qolmoqda [5]. Mavjud me'yoriy-huquqiy baza va amaliyotlar esa zamonaviy geodezik texnologiyalar va usullarning joriy etilishini yetarlicha qo‘llab-quvvatlamayapti, bu esa innovatsion yondashuvlarni tatbiq etishda qiyinchiliklar tug‘dirmoqda. Shuningdek, geodezik mutaxassislarning zamonaviy texnologiyalardan foydalanish ko‘nikmalari va bilimlari darajasi hamda ushbu sohadagi kadrlar tayyorlash tizimini takomi ...