KURS ISHI

KIRISH Lirik asarlarni tahlil qilish metodikasi adabiyot oʻqitish metodikasi fanining markaziy masalalaridan biri boʻlib, uning samaradorligi taʼlim sifatini belgilashda muhim rol oʻynaydi. Bugungi kunda Oʻzbekiston Respublikasi umumtaʼlim maktablarida oʻqitilayotgan adabiyot fanining oʻquv dasturlari doirasida lirik asarlar hajmi 35-40% ni tashkil etadi [1]. Xalqaro baholash dasturlarida (PISA, PIRLS) oʻquvchilarning matnni tushunish va tahlil qilish koʻnikmalari boʻyicha Oʻzbekiston koʻrsatkichlari soʻnggi yillarda oʻrtacha 400-450 ballni tashkil etmoqda, bu esa rivojlangan mamlakatlarning 500-550 ballik koʻrsatkichlaridan ancha past [2]. Lirik asarlarni tahlil qilishda zamonaviy metodikalarni qoʻllash boʻyicha pedagoglarning malaka oshirish kurslarida ishtirok etish darajasi oʻrtacha 20-25% ni tashkil etadi, bu esa yangi yondashuvlarni amaliyotga tatbiq etishda qiyinchiliklarni keltirib chiqarmoqda [3]. Shu sababli, lirik asarlarni tahlil qilish metodikasini takomillashtirish orqali oʻquvchilarning adabiy kompetentligini oshirish, ularning badiiy didi va tanqidiy fikrlashini rivojlantirish zaruriyati bugungi kunning dolzarb masalalaridan biridir. Mazkur tadqiqot mavzusining dolzarbligi, shuningdek, global taʼlim tendensiyalari bilan ham bogʻliqdir. Maʼlumki, XXI asr koʻnikmalari – tanqidiy fikrlash, ijodkorlik, kommunikatsiya va hamkorlik (4K) – adabiyot darslarida, ayniqsa lirik asarlarni tahlil qilish jarayonida rivojlantirilishi mumkin boʻlgan fundamental koʻnikmalardir [4]. Anʼanaviy oʻqitish metodlari koʻpincha asarning gʻoyaviy mazmunini tor doirada tahlil qilishga qaratilgan boʻlib, oʻquvchilarning shaxsiy talqinini, hissiy reaksiyasini va ijodiy yondashuvini cheklab qoʻyadi. Natijada, oʻquvchilarning lirik asarlarga boʻlgan qiziqishi pasayib, adabiy matnni chuqur anglash va undan estetik zavq olish imkoniyatlari kamayadi. Oʻzbekiston Respublikasining 2022-2026 yillarga moʻljallangan Taraqqiyot strategiyasida taʼlim sifatini oshirish, innovatsion pedagogik texnologiyalarni joriy etish va oʻquvchilarning kreativ salohiyatini rivojlantirish ustuvor yoʻnalishlardan biri sifatida belgilangan boʻlib [5], lirik asarlarni tahlil qilish metodikasini takomillashtirish ushbu strategik maqsadlarga erishishda muhim hissa qoʻshishi mumkin. Ushbu tadqiqot mavjud metodologiyalardagi boʻshliqlarni toʻldirish va zamonaviy taʼlim talablariga javob beradigan samara ...