KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda mahalliy hokimiyat organlari faoliyatining shaffofligi va hisobdorligini ta'minlash muhim davlat siyosati ustuvor yo'nalishlaridan biri hisoblanadi. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda aholining davlat organlari faoliyatidan qoniqish darajasi 68% ni tashkil etgan bo‘lsa-da [1], bu ko'rsatkich rivojlangan mamlakatlardagi o'rtacha 80-85% dan past hisoblanadi [2]. Hududiy boshqaruvdagi samaradorlikni oshirish va korrupsiyaning oldini olish maqsadida mahalliy vakillik organlari tomonidan hokim faoliyatini nazorat qilish mexanizmlarini takomillashtirishga bo'lgan ehtiyoj tobora ortib bormoqda. Xususan, 2023-yilda Davlat xizmatlari agentligiga mahalliy hokimiyat organlari faoliyatiga oid kelib tushgan shikoyatlar soni o‘tgan yilga nisbatan 15% ga oshgan [3], bu aholi tomonidan nazorat mexanizmlarining yetarli emasligi yoki samarasizligi borasidagi xavotirlarni ko‘rsatadi. Ushbu muammo nafaqat fuqarolarning davlatga bo'lgan ishonchiga salbiy ta'sir ko'rsatadi, balki davlat boshqaruvining umumiy samaradorligini ham pasaytiradi. Mazkur tadqiqot mavzusining dolzarbligi shundaki, mahalliy boshqaruvdagi xalq deputatlari kengashlarining roli va vakolatlari doirasini kengaytirish, ularning hokim faoliyatini nazorat qilishdagi amaliy imkoniyatlarini mustahkamlash bugungi kunda O'zbekistonda amalga oshirilayotgan ma'muriy islohotlarning asosiy yo'nalishlaridan biridir. Xususan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi "Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi PF-157-sonli Farmoni [4] ham mahalliy kengashlar rolini kuchaytirishni nazarda tutadi. Biroq, amalda ushbu mexanizmlarning qanchalik samarali ishlayotganligi, ularni yanada takomillashtirish uchun qanday yondashuvlar kerakligi masalasi hali to'liq o'rganilmagan. Bugungi kunda mavjud nazorat mexanizmlarining zaif jihatlari, jumladan, axborot shaffofligining yetarli emasligi, deputatlarning malaka darajasi va mustaqilligi masalalari dolzarb muammolar qatoriga kiradi. Bu esa mazkur sohada chuqur ilmiy tahlil va amaliy takliflar ishlab chiqishni taqozo etadi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi tahliliga ko‘ra, jahon miqyosida Good Governance tamoyillari, hisobdorlik va shaffoflik mexanizmlarini o‘rganish bo‘yicha ko‘plab ilmiy ishlar olib borilg ...