KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda ta’lim tizimini rivojlantirishga qaratilgan doimiy islohotlar natijasida so‘nggi yillarda o‘quvchilar soni sezilarli darajada oshgan. Xususan, Xalq ta’limi vazirligi (2023) ma’lumotlariga ko‘ra, umumta’lim maktablaridagi o‘quvchilar soni 2020-yildagi 6.1 milliondan 2023-yilda 6.7 millionga yetdi [1]. Bu esa o‘quvchi-pedagog nisbatining yanada murakkablashishiga olib kelmoqda va har bir o‘quvchi bilan individual ishlash imkoniyatlarini cheklaydi. Jumladan, o‘quvchilar orasida xulq-atvor, o‘zlashtirish, ijtimoiy moslashuv kabi tarbiyaviy muammolarning soni ham ortib bormoqda. UNICEFning mintaqaviy tadqiqotlariga ko‘ra, 10-18 yoshli o‘smirlarning qariyb 15-20 foizi turli darajadagi tarbiyaviy muammolar (masalan, tajovuzkorlik, o‘zini olib qochish, o‘zlashtirishga befarqlik) bilan duch keladi [2]. Bu muammolar nafaqat o‘quvchining akademik ko‘rsatkichlariga, balki ularning shaxsiyat shakllanishiga, kelajakdagi hayotiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Maktabda tarbiyaviy muammolarni erta aniqlash va ularni bartaraf etish mexanizmlarini takomillashtirish bugungi kunda ta’lim jarayonining sifatini oshirishning muhim shartidir. Bugungi kunda maktab muhitida kuzatilayotgan tarbiyaviy muammolarning ildizlari ko‘pincha murakkab ijtimoiy, oilaviy va psixologik omillarga borib taqaladi. Global miqyosda o‘tkazilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, pandemiya davridan so‘ng bolalar va o‘smirlar orasida psixo-emotsional buzilishlar 30% ga oshgan [3]. O‘zbekiston sharoitida ham bu tendensiya kuzatilmoqda, chunki oilaviy sharoitlar, ota-onalar migratsiyasi, informatsion texnologiyalarning nazoratsiz ta’siri kabi omillar bolalar xulq-atvoriga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Bu mavzu hozirgi kunda ayniqsa dolzarb bo‘lib, maktablarda an’anaviy tarbiyaviy yondashuvlar mavjud muammolarni to‘liq hal qila olmayapti. Pedagoglar ko‘pincha muammolarning sabablarini aniqlashda va ularga samarali yechim topishda qiynalishadi, bu esa o‘z navbatida o‘quvchilarning umumiy o‘zlashtirishiga va maktab muhitiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Mavjud metodikalar va amaliyotlar tarbiyaviy muammolarning diagnostikasi, profilaktikasi va korreksiyasi bo‘yicha to‘liq, tizimli va ilmiy asoslangan yondashuvni talab etadi, aks holda bu holat kelajakda jamiyat uchun katta muammolar tug‘dirishi mumkin. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon miqyosida ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan. ...