KURS ISHI

KIRISH Maktabgacha taʼlim tizimi har qanday jamiyatning kelajagi uchun poydevor hisoblanadi, chunki bu davrda bolaning shaxsiyati, kognitiv qobiliyatlari va ijtimoiy-emotsional ko‘nikmalari shakllanadi. Jahon banki maʼlumotlariga ko‘ra, maktabgacha taʼlimga kiritilgan har bir dollar sarmoya uzoq muddatda 7-10 dollar iqtisodiy foyda keltiradi [1]. O‘zbekistonda ham ushbu soha so‘nggi yillarda jadal rivojlanmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi (2023) maʼlumotlariga ko‘ra, mamlakatimizda maktabgacha taʼlim tashkilotlari soni 2017 yildagi 5 mingdan 2023 yilga kelib 30 mingdan oshdi, bolalarni qamrab olish darajasi esa 27% dan 77.5% ga yetdi [2]. Bu ko‘rsatkichlar sohaning ulkan salohiyatini va unga bo‘lgan davlat eʼtiborini yaqqol ko‘rsatadi. Biroq, taʼlim sifatini oshirish, pedagogik innovatsiyalarni joriy etish va bolalarning har tomonlama rivojlanishini taʼminlash borasida hal etilishi lozim bo‘lgan qator masalalar mavjud bo‘lib, bu masalalar mamlakatimizning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish strategiyasida muhim o‘rin tutadi [3]. Maktabgacha taʼlim yosh davrida bolalar psixologiyasi va pedagogikasini chuqur o‘rganish bugungi kunda alohida dolzarblikka ega. Bolaning ilk yoshdan boshlab olgan taʼlimi uning kelajakdagi o‘quv faoliyati, shaxsiy va professional muvaffaqiyatlariga bevosita taʼsir ko‘rsatadi. Afsuski, O‘zbekiston kontekstida maktabgacha taʼlim sifatiga taʼsir qiluvchi bir qator muammolar, jumladan, tarbiyachilarning malaka darajasini oshirish, zamonaviy metodik materiallar bilan taʼminlash, inklyuziv taʼlimni kengaytirish va ota-onalarning taʼlim jarayonidagi ishtirokini kuchaytirish kabi masalalar to‘liq hal etilmagan. Shuningdek, turli hududlardagi maktabgacha taʼlim sifati va qamrovi o‘rtasidagi tafovutlar ham dolzarb muammolardan biridir. Ushbu kurs ishi aynan shu bo‘shliqlarni to‘ldirishga, maktabgacha tarbiya yosh davridagi bolalar rivojlanishining nazariy va amaliy jihatlarini chuqur tahlil qilish orqali mavjud muammolarga yechim taklif etishga qaratilgan. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosda turli tadqiqotchilar tomonidan keng yoritilgan. Jan Piaget (1936) bolalarda kognitiv rivojlanishning bosqichma-bosqich kechishini tushuntiruvchi nazariyani ishlab chiqib, bolaning dunyoni faol o‘rganishi va bilim konstruksiyasidagi rolini taʼkidlagan [4]. Lev Vygotskiy (1978) esa bolalar rivojla ...