KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda 2023-yilda 7 yoshgacha bo'lgan bolalar soni 3.8 milliondan oshganligi [1] va 6-18 yoshli bolalarda psixologik rivojlanish buzilishlari bilan bog'liq murojaatlar soni so'nggi besh yilda o'rtacha 12% ga ortgani [2] shaxsni psixodiagnostik baholashning dolzarbligini yaqqol ko'rsatmoqda. Global miqyosda esa, bolalar va o'smirlar psixik salomatligi sohasiga yo'naltirilgan xizmatlar bozori 2022-yilda 45 milliard dollarni tashkil etib, yillik o'rtacha 7.5% o'sish prognozi bilan 2030-yilga borib 80 milliard dollardan oshishi kutilmoqda [3]. Bu raqamlar bolalarning psixologik rivojlanishini muntazam va tizimli baholashga bo'lgan global talab ortib borayotganini tasdiqlaydi. Ayniqsa, intellektual rivojlanish kechikishi, diqqat yetishmovchiligi va giperaktivlik buzilishi (DEHB), autizm spektr buzilishlari kabi holatlarni erta aniqlash va o'z vaqtida aralashish bolaning kelajakdagi ijtimoiy moslashuvi va akademik muvaffaqiyati uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega. Shaxsni psixodiagnostik baholash, ayniqsa bolalik davrida, har qachongidan ham muhim ahamiyat kasb etmoqda. Zamonaviy jamiyatning murakkabligi, axborot oqimining tezligi va ijtimoiy-psixologik omillarning xilma-xilligi bolalar psixikasiga sezilarli ta'sir ko'rsatmoqda. O'zbekistonda maktabgacha ta'lim tizimiga kiritilayotgan innovatsiyalar va inklyuziv ta'limga bo'lgan ehtiyoj fonida, bolalarning individual xususiyatlarini, o'quv motivatsiyasini, hissiy-irodaviy sohasini va ijtimoiy ko'nikmalarini aniq baholash zarurati paydo bo'lmoqda. Mavjud baholash metodlarining universal bo'lmagani, madaniy-lingvistik adaptatsiyaning yetarli emasligi, shuningdek, psixolog kadrlarining yetishmasligi va ularning malakasini oshirishga bo'lgan ehtiyoj bu sohadagi dolzarb muammolar sirasiga kiradi. Ushbu kurs ishi aynan shu bo'shliqlarni to'ldirishga, mavjud muammolarga yechim izlashga va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan. Shaxsni psixodiagnostik baholash masalalari jahon miqyosida ko'plab olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Alfred Binet (1905) ilk intellektni o'lchash testini ishlab chiqib [4], psixometriya asoschilaridan biri sifatida tan olingan. J. Piaget (1936) kognitiv rivojlanish bosqichlari nazariyasini taklif qilib [5], bolalar tafakkurining shakllanish mexanizmlarini tushunishga katta hissa qo'shgan. L. S. Vygotskiy (1978) esa ijtimoiy-madaniy rivojlanish nazariyasi bilan bolalar ps ...