KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda 2023-yil yakunlari boʻyicha psixologik xizmatlarga boʻlgan talab 25% ga oshgan [1]. Bolalar va oʻsmirlar oʻrtasida psixologik muammolar, xususan, maktabga moslashuv, oʻquvga qiziqishning pasayishi va xulq-atvor buzilishlari kuzatilmoqda. Respublika diagnostika markazlarida oʻtkazilgan tadqiqotlarga koʻra, bolalar bogʻchasi yoshidagi bolalarning 18% da rivojlanish kechikishlari, maktab yoshidagi oʻquvchilarning esa 12% da oʻquv qiyinchiliklari aniqlangan [2]. Ushbu muammolarni bartaraf etishda shaxsni psixodiagnostik baholashning samaradorligi muhim rol oʻynaydi. Bu jarayon bolaning individual-psixologik xususiyatlarini, uning kognitiv, emotsional va ijtimoiy rivojlanish darajasini chuqur oʻrganishga xizmat qiladi. Toʻgʻri oʻtkazilgan diagnostika asosida korrektsion-rivojlantiruvchi ta’lim dasturlarini ishlab chiqish va individuallashtirilgan pedagogik yondashuvlarni qoʻllash imkonini beradi. Shunday qilib, shaxsni psixodiagnostik baholash ta’lim tizimida ham, oilaviy tarbiyada ham bolaning salohiyatini toʻliq roʻyobga chiqarish va uning kelajakdagi muvaffaqiyatlari uchun zamin yaratishda hal qiluvchi ahamiyatga ega [3]. Ushbu mavzu, ayniqsa, hozirgi kunda, jamiyatda raqamli texnologiyalar keng tarqalib, bolalar psixikasiga taʼsir koʻrsatadigan yangi omillar paydo boʻlayotgan bir sharoitda yanada dolzarblashmoqda. Bolalarda stress, xavotir, ijtimoiy koʻnikmalarning yetishmasligi kabi muammolar tobora ortib bormoqda, bu esa ularni erta aniqlash va korreksiya qilishni talab etadi [4]. Mavjud psixodiagnostik usullar va metodikalar doimiy ravishda takomillashtirilishga muhtoj, chunki ularning baʼzilari zamonaviy bolalarning oʻziga xos rivojlanish xususiyatlarini toʻliq aks ettirmasligi mumkin. Xususan, validlik va reliabillik koʻrsatkichlari yuqori boʻlgan, madaniy-adaptatsiya qilingan va normativlashtirilgan diagnostik vositalarga ehtiyoj katta. Shaxsni psixodiagnostik baholashning samaradorligini oshirish nafaqat har bir bolaning shaxsiy rivojlanishiga, balki umuman ta’lim tizimining sifatiga ham ijobiy ta’sir koʻrsatadi. Bu esa mamlakatimizning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotiga bevosita hissa qoʻshish demakdir [5]. Shaxsni psixodiagnostik baholash sohasida jahon miqyosida koʻplab tadqiqotlar olib borilgan. Alfreed Binet (1905) intellektni baholash boʻyicha birinchi testni yaratgan holda, psixodiagnostikaning poydevorini qoʻydi [6]. Herma ...