KURS ISHI

KIRISH Maktabgacha yoshdagi bolalarda xarakter xususiyatining shakllanishi masalasi bugungi kunda jamiyatimizning ijtimoiy-psixologik barqarorligi va kelajak avlodning barkamol shaxs bo‘lib yetishishini ta’minlashda muhim o‘rin tutadi. Jahon miqyosida bolalar psixik salomatligi va ijtimoiy-hissiy rivojlanishiga qaratilgan dasturlarga investitsiyalar yiliga 150 milliard AQSh dollaridan oshib bormoqda [1]. O‘zbekiston Respublikasida ham maktabgacha ta’lim tizimini tubdan isloh qilish natijasida maktabgacha ta’lim muassasalari soni 2017 yildagi 5 mingdan 2023 yilda 30 mingdan oshdi, bolalarni qamrab olish darajasi esa 27.7% dan 77% ga yetdi [2]. Biroq, shu bilan birga, bolalarda agressivlik, o‘zini tuta bilmaslik va ijtimoiy ko‘nikmalarning yetishmasligi kabi xarakter xususiyatlarining salbiy tendensiyalari ortib borayotgani kuzatilmoqda. Masalan, UNICEFning 2022 yilgi hisobotiga ko‘ra, Markaziy Osiyoda bolalarning 15% gacha bo‘lgan qismida ijtimoiy-hissiy rivojlanishda qiyinchiliklar mavjud bo‘lib, bu ularning keyingi ta’lim jarayoniga salbiy ta’sir ko‘rsatadi [3]. Ushbu raqamlar maktabgacha yoshdagi bolalarda xarakter xususiyatlarining to‘g‘ri shakllanishini o‘rganish va unga ta’sir qiluvchi omillarni aniqlash naqadar muhimligini ko‘rsatadi. Bugungi kunda shaxsning rivojlanishi, xususan, xarakter shakllanishi masalasi, faqatgina ta’lim-tarbiya jarayonining samaradorligini oshirish bilan cheklanib qolmay, balki butun jamiyatning barqaror taraqqiyotini ta’minlashda strategik ahamiyat kasb etadi. Maktabgacha yosh davri shaxsning poydevori qo‘yiladigan davr bo‘lib, bu bosqichda shakllangan irodaviy xususiyatlar, ijtimoiy-hissiy ko‘nikmalar bolaning kelajakdagi hayotidagi muvaffaqiyatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi [4]. Maktabgacha ta’lim tizimidagi yangi islohotlar va innovatsiyalar bolalarning har tomonlama rivojlanishiga e’tiborni kuchaytirishni talab etadi. Shu bilan birga, zamonaviy axborot muhiti, raqamli texnologiyalarning bolalar hayotiga kirib kelishi ularning xarakter shakllanishiga ijobiy va salbiy ta’sirlarni ko‘rsatmoqda. Bu esa, o‘z navbatida, maktabgacha yoshdagi bolalarda xarakter xususiyatining shakllanish mexanizmlarini chuqur tahlil qilish, mavjud muammolarga yechim topish va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishni dolzarb vazifaga aylantiradi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon psixologiya fanida bir qator yetuk olimlar tomonidan chu ...