KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida transport tizimi mamlakat iqtisodiyoti uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega bo'lib, uning barqaror va xavfsiz faoliyati tovar ayirboshlash, aholi mobilligi hamda global iqtisodiy integratsiya jarayonlarining uzluksizligini ta'minlaydi. So'nggi yillarda transport infratuzilmasini rivojlantirishga qaratilgan investitsiyalar hajmi sezilarli darajada oshgan. Masalan, 2023-yilda O'zbekistonning transport va logistika sohasidagi investitsiyalar hajmi qariyb 3,5 milliard dollarni tashkil etdi, bu esa 2022-yilga nisbatan 15% ga o'sishni ko'rsatadi [1]. Jahon banki ma'lumotlariga ko'ra, global transport bozori hajmi 2023-yilda 7 trillion dollardan oshgan bo'lib, uning yillik o'sish sur'ati 4-5% ni tashkil etmoqda [2]. O'zbekistonda esa yuk tashish hajmi 2023-yilda 1,5 milliard tonnadan oshib, 2022-yilga nisbatan 8% ga o'sgan bo'lsa, yo'lovchi tashish xizmatlari hajmi 7 milliard kishiga yetdi va bu ko'rsatkich 10% ga oshdi [3]. Ushbu raqamlar transport tizimining mamlakat iqtisodiyotidagi o'rni va uning barqaror faoliyatini ta'minlash muhimligini yaqqol ko'rsatib turibdi. Shu bilan birga, transport infratuzilmasining murakkablashuvi va yuk-yo'lovchi oqimlarining jadallashuvi bilan birga, tizimda xavfsizlikka tahdidlar ham ortib bormoqda. Bugungi kunda transport tizimidagi xavfsizlikka tahdidlar faqat an'anaviy yo'l-transport hodisalari bilan cheklanmay, balki kiberxavfsizlik, terrorizm, infratuzilma zaifliklari va iqlim o'zgarishlari kabi yangi yo'nalishlarni ham o'z ichiga olmoqda. Masalan, Yevropa Ittifoqida transport infratuzilmasiga qilingan kiberhujumlar soni 2022-yilda 20% ga oshgan [4]. O'zbekiston uchun bu mavzu ayniqsa dolzarb, chunki mamlakat strategik jihatdan muhim tranzit yo'laklarida joylashgan bo'lib, uning transport tizimi mintaqaviy va xalqaro savdo aloqalari uchun asosiy ko'prik vazifasini o'taydi. Shu bois, transport tizimida xavfsizlikni ta'minlash nafaqat ichki barqarorlikni, balki mintaqaviy iqtisodiy integratsiyani ham mustahkamlashga xizmat qiladi. Mavjud muammolar orasida eski infratuzilmalarning yangi tahdidlarga moslashmaganligi, texnologik innovatsiyalarni joriy etishdagi sekinlik, kadrlar malakasining yetarli emasligi va xavfsizlik choralarini moliyalashtirishdagi cheklovlar kabi masalalar hal etilmagan holda qolmoqda. Ushbu muammolar transport tizimining umumiy samaradorligiga, iqtisodiy o'sish sur'atlarig ...