KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonning barqaror iqtisodiy rivojlanishida investitsiya va innovatsion faoliyatning uzluksizligi va himoyalanganligi muhim ahamiyat kasb etadi. Jahon bankining 2023-yilgi hisobotiga ko'ra, global miqyosda to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalar (THI) hajmi 1,3 trillion dollarni tashkil etgan holda [1], innovatsion texnologiyalarga kiritilgan sarmoyalar esa 580 milliard dollardan oshgan [2]. O'zbekistonda ham investitsiyalar jalb qilish bo'yicha salmoqli natijalar qayd etilmoqda; jumladan, 2023-yilda mamlakat iqtisodiyotiga kiritilgan jami investitsiyalar hajmi 38,1 milliard dollarga yetgan bo'lib, bu yalpi ichki mahsulotning (YIM) 33,5 foizini tashkil etgan [3]. Shu bilan birga, innovatsion faoliyatni qo'llab-quvvatlash doirasida texnologik parklar va erkin iqtisodiy zonalar soni ortib bormoqda, ammo innovatsion mahsulotlarning YIMdagi ulushi 2023-yilda atigi 1,2 foizni tashkil etmoqda [4]. Bu raqamlar mamlakat iqtisodiy xavfsizligini ta'minlashda investitsiya va innovatsion jarayonlarning barqarorligini kafolatlash zaruriyatini yaqqol ko'rsatib turadi, ayniqsa global va mintaqaviy iqtisodiy beqarorlik sharoitida. Hozirgi globallashuv va yuqori raqobat sharoitida investitsiya va innovatsion xavfsizlikni ta'minlash nafaqat mamlakatning iqtisodiy mustaqilligini, balki uning jahon bozoridagi mavqeini ham belgilab beradi. So'nggi yillarda geosiyosiy keskinliklar, iqtisodiy sanksiyalar, valyuta kurslarining o'zgaruvchanligi va texnologik tahdidlar kabi omillar investitsiya jarayonlariga salbiy ta'sir ko'rsatib, mamlakatning innovatsion salohiyatini zaiflashtirishi mumkin [5]. Mavjud muammolar qatoriga institutsional va normativ-huquqiy bazaning yetarli darajada rivojlanmaganligi, investitsion loyihalar monitoringi va nazoratining samaradorligi pastligi, shuningdek, innovatsion loyihalar uchun moliyalashtirish mexanizmlarining cheklanganligi kiradi. Ushbu muammolar investitsiyalar hajmining barqaror o'sishiga to'sqinlik qilib, mamlakatning innovatsion rivojlanish sur'atlariga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda. Shu sababli, ushbu mavzu nafaqat nazariy jihatdan, balki amaliy ahamiyatga ega bo'lib, O'zbekistonning iqtisodiy xavfsizligini ta'minlashda ustuvor yo'nalishlardan biri hisoblanadi. Investitsiya va innovatsion xavfsizlik masalalari jahon miqyosidagi ko'plab olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Jumladan, R. M. Solow (1956) o'zining "Iqtisodiy o' ...