KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida transport sektori mamlakat iqtisodiyotining lokomotivi bo'lib, yalpi ichki mahsulotning (YIM) sezilarli qismini tashkil etadi. Xususan, 2023-yilda transport va aloqa xizmatlari hajmi 198,3 trillion so'mga yetib, o'tgan yilga nisbatan 11,2% o'sishni ko'rsatdi [1]. Yuk tashish aylanmasi 2023-yilda 70,4 milliard tonna-kilometrgacha oshgan bo'lsa [2], yo'lovchi tashish aylanmasi 150,7 milliard yo'lovchi-kilometrgacha ko'tarildi [3]. Jahon banki ma'lumotlariga ko'ra, global transport bozori hajmi 2023-yilda 7,5 trillion AQSH dollarini tashkil etib [4], yillik o'rtacha 5-7% o'sish prognoz qilinmoqda. Biroq, ushbu jadal rivojlanish bilan birga transport xavfsizligini ta'minlash masalasi yanada dolzarblashmoqda. 2023-yilda O'zbekistonda sodir bo'lgan yo'l-transport hodisalari (YTH) soni 9,8 mingdan oshib [5], ularda 2,3 mingdan ortiq kishi halok bo'ldi va 9,5 mingdan ziyod kishi jarohatlandi [6]. Bu raqamlar mamlakat transport tizimida xavfsizlik darajasini oshirishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar ishlab chiqish va amalga oshirish zaruratini ko'rsatadi. Mazkur mavzu bugungi kunda bir qator hal etilmagan muammolar tufayli o'ta ahamiyatlidir. Global miqyosda raqamlashtirish va avtomatlashtirish texnologiyalarining jadal joriy etilishi sharoitida, transport tizimining o'zaro bog'liqligi va murakkabligi ortib bormoqda. Bu esa nafaqat an'anaviy xavfsizlik tahdidlari (YTH, texnik nosozliklar, inson omili) bilan kurashish, balki kiberxavfsizlik, terrorizm va tabiiy ofatlarning transport infratuzilmasiga ta'sirini baholash va ularga qarshi turish mexanizmlarini yaratishni taqozo etadi. O'zbekistonning geosiyosiy joylashuvi va rivojlanayotgan iqtisodiyoti sharoitida, transport xavfsizligini ta'minlash nafaqat inson salomatligi va hayotini saqlash, balki iqtisodiy barqarorlik, investitsion jozibadorlik va mintaqaviy integratsiyani mustahkamlash uchun ham asosiy omil hisoblanadi. Bugungi kunda transport xavfsizligini ta'minlashga oid huquqiy-me'yoriy bazani takomillashtirish, zamonaviy texnologiyalarni joriy etish, risk menejmenti tizimlarini kuchaytirish va xalqaro standartlarga moslashish kabi bir qator amaliy masalalar o'z yechimini kutmoqda. Shu sababli, ushbu kurs ishi mamlakat transport tizimida xavfsizlikni ta'minlashning nazariy va amaliy jihatlarini chuqur tahlil qilib, samarali yechimlarni taklif etishga qaratilgan. Transpor ...