KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda global kiberxavfsizlik bozori hajmi 186,7 milliard AQSH dollarini tashkil etib, 2028-yilga kelib 315,6 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa yillik o'rtacha 11,1% o'sish sur'atini anglatadi [1]. O'zbekistonda esa 2023-yilda kiberxavfsizlik sohasiga kiritilgan investitsiyalar hajmi 2022-yilga nisbatan 35% ga oshib, 25 million dollardan oshgan [2]. Bu o'sish raqamli transformatsiya jarayonlarining jadallashuvi, elektron hukumat xizmatlarining kengayishi va raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi bilan bevosita bog'liqdir. Mamlakatimizda internet foydalanuvchilari soni 32 milliondan ortiqni tashkil etishi [3], mobil bankchilik va elektron savdo platformalarining ommalashuvi kiberxavfsizlikka bo'lgan ehtiyojni keskin oshirib yubordi. Xususan, 2023-yilda O'zbekistondagi kiberhujumlar soni 2022-yilga nisbatan 28% ga ko'paygan [4], bu esa ushbu sohaga tizimli va kompleks yondashuv zarurligini yaqqol ko'rsatmoqda. Kiberxavfsizlikka oid masalalar nafaqat texnik, balki iqtisodiy, huquqiy va ijtimoiy jihatdan ham dolzarblik kasb etadi, chunki har bir kiberhujum iqtisodiy yo'qotishlar, ma'lumotlar sizishi va obro'ga putur yetishi bilan bog'liq bo'lishi mumkin. Bugungi kunda, raqamli iqtisodiyotning jadal rivojlanishi sharoitida kiberxavfsizlik muammosi yanada murakkablashmoqda. Ma'lumotlarning qiymati ortib borayotgan bir paytda, ularni himoya qilish mexanizmlari doimiy ravishda takomillashtirishni talab qiladi. Mavjud kiberxavfsizlik strategiyalarida ko'pincha texnik yechimlarga urg'u beriladi, biroq iqtisodiy samaradorlikni baholash, xavf-xatarlarni moliyaviy jihatdan asoslash va investitsiyalarning qaytimini hisoblash kabi jihatlar yetarlicha e'tiborga olinmayapti. Ko'pgina tashkilotlar kiberxavfsizlikka qilingan xarajatlarni "majburiy xarajat" sifatida ko'rib, ularning iqtisodiy samarasini aniq o'lchashga qiynaladilar. Natijada, kiberxavfsizlik choralarini joriy etishda resurslar noto'g'ri taqsimlanishi, moliyaviy yo'qotishlar xavfi yuqori bo'lgan hududlarga e'tiborning kamayishi va umumiy xavfsizlik darajasining past bo'lishiga olib kelmoqda. Shuningdek, O'zbekiston sharoitida milliy kiberxavfsizlik strategiyasini xalqaro eng yaxshi amaliyotlar bilan uyg'unlashtirish, mahalliy sharoitga moslashtirish va yangi tahdidlarga qarshi samarali javob berish mexanizmlarini ishlab chiqish dolzarb vazifa bo'lib qolmoqda. Kiberxavfsizlik tushun ...