KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida ta’lim tizimini rivojlantirishga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlar natijasida so‘nggi besh yilda maktabgacha ta’lim muassasalari soni 2017 yildagi 5 mingdan ortiqdan 2023 yilda qariyb 30 mingga yetdi, bolalarni qamrab olish darajasi 27,7% dan 74% ga oshdi [1]. Bu o‘zgarishlar, ayniqsa, boshlang‘ich ta’lim bosqichida bolalar shaxsiyatini shakllantirishda ma’naviy-axloqiy tarbiyaning rolini yanada oshiradi. Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, yoshlar orasida ijtimoiy-madaniy qadriyatlarga nisbatan befarqlikning ayrim holatlari kuzatilmoqda, masalan, O‘zbekiston yoshlari o‘rtasida o‘tkazilgan so‘rovnomalarda milliy an’analarga rioya qilish darajasi 2018 yildagi 85% dan 2022 yilda 78% ga tushganligi qayd etilgan [2]. Bu holat, globalizatsiya jarayonlarining kuchayishi sharoitida, milliy o‘ziga xoslikni saqlash va yosh avlodni milliy qadriyatlar ruhida tarbiyalash muhimligini ko‘rsatadi. Milliy qadriyatlarga asoslangan ma’naviy-axloqiy tarbiya tizimini takomillashtirish orqali yoshlarda Vatanparvarlik, insonparvarlik, adolat, mehmondo‘stlik kabi xususiyatlarni shakllantirish jamiyat barqarorligini ta’minlashda asosiy omil hisoblanadi. Bugungi kunda ta’lim tizimida ma’naviy-axloqiy tarbiyaning nazariy va amaliy jihatdan yetarli darajada uyg‘unlashtirilmaganligi, ayniqsa, boshlang‘ich ta’lim bosqichida milliy qadriyatlarga asoslangan tarbiya metodikalarining zamon talablariga mos kelmasligi kabi muammolar mavjud. Maktab dasturlarida milliy qadriyatlarni chuqur singdirishga qaratilgan maxsus kurslar yoki fanlar soni cheklangan bo‘lib, mavjud fanlarda esa bu mavzu ustuvorlik kasb etmaydi [3]. Natijada, yosh avlodda milliy o‘zlikni anglash, o‘z xalqi tarixi va madaniyatiga hurmat tuyg‘usi yetarli darajada shakllanmay qolishi mumkin. Bu esa kelajakda jamiyatning ma’naviy immunitetini pasaytirib, yoshlarning turli salbiy ta’sirlarga moyil bo‘lishiga olib kelishi mumkin. Shu bois, boshlang‘ich ta’lim pedagogikasida ma’naviy-axloqiy tarbiyani milliy qadriyatlar asosida takomillashtirish masalasi dolzarb ilmiy-pedagogik muammo sifatida e’tiborga molik. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon ilm-fanida ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan. Amerikaning Garvard universiteti olimi L. Kolberg (1984) o‘zining “Axloqiy rivojlanish bosqichlari nazariyasi”da insonning axloqiy o‘sishini olti bosqichga ajratib, har bir bosqichda qadriyatlar ti ...