KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida ta'lim tizimida faoliyat yuritayotgan o'qituvchilarning kasbiy tayyorgarligi va psixologik holati doimiy diqqat markazida bo'lgan dolzarb masalalardan biridir. O'zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta'limi vazirligi (2023) ma'lumotlariga ko'ra, mamlakatimizdagi umumta'lim maktablarida o'qituvchilarning 28% i [1] qo'shimcha kasbiy malaka oshirish kurslariga yoki qayta tayyorlashga muhtoj deb topilgan, shuningdek, ularning 15% ga yaqinida [2] pedagogik faoliyat bilan bog'liq stress va charchoq sindromi kuzatilishi qayd etilgan. Global miqyosda esa, UNESCOning "Global Education Monitoring Report 2023" hisobotiga ko'ra, rivojlanayotgan mamlakatlardagi o'qituvchilarning 45-55% i [3] yuqori darajadagi kasbiy zo'riqishni his qiladi, bu esa ularning ish samaradorligi va o'quvchilar bilan muloqot sifatiga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Ushbu ko'rsatkichlar zamonaviy ta'lim tizimida o'qituvchi psixologiyasini, xususan, pedagog shaxsining kasbiy va kommunikativ xususiyatlarini chuqur o'rganishning zaruriyatini yaqqol ko'rsatib turibdi. Bugungi kunda ta'lim jarayoni nafaqat bilimlarni uzatish, balki shaxs rivojlantirish va ijtimoiy-emotsional ko'nikmalarni shakllantirishga qaratilgan murakkab faoliyatga aylangan. Bu holat o'qituvchidan doimiy ravishda yangi pedagogik texnologiyalarni o'zlashtirish, turli ehtiyojli o'quvchilar bilan ishlash (inklyuziv ta'lim tamoyillari asosida), ota-onalar va hamkasblar bilan samarali muloqot qilishni talab etadi. Shu bilan birga, jamiyatda o'qituvchiga bo'lgan ijtimoiy talablar oshib borayotgan bir paytda, ularning psixologik salomatligi, kasbiy motivatsiyasi va stressga chidamliligi kabi muhim jihatlar yetarlicha o'rganilmagan muammo bo'lib qolmoqda [4]. Ayniqsa, ta'limdagi raqamli transformatsiya va pandemiyadan keyingi davrda o'qituvchilarning adaptiv qobiliyatlari, emotsional intellekti va empatiya ko'nikmalarini rivojlantirishga bo'lgan ehtiyoj keskin oshgan, bu esa ushbu mavzuning dolzarbligini yanada kuchaytiradi [5]. Pedagogik kadrlarning psixologik barqarorligini ta'minlash, ularning kasbiy mahoratini doimiy oshirish orqali ta'lim sifatini yangi bosqichga ko'tarish bugungi kunda O'zbekiston ta'lim siyosatining ustuvor yo'nalishlaridan biridir. Mavzuning o'rganilganlik darajasini tahlil qilganda, dunyo miqyosida ko'plab olimlar o'qituvchi psixologiyasi va uning kasbiy xususiyatlariga oid ...