KURS ISHI

KIRISH Milliy iqtisodiyotning barqaror rivojlanishi va uning samaradorligini oshirish jahon iqtisodiyotining umumiy dinamikasi hamda har bir mamlakatning o'ziga xos taraqqiyot yo'lidagi muhim shartdir. Bugungi kunda global yalpi ichki mahsulot (YaIM) hajmi 2023-yilda 105 trillion dollardan oshib, iqtisodiy faollikning kengayishiga guvohlik bermoqda [1]. Shu bilan birga, O'zbekiston Respublikasida 2023-yilda YaIM o'sish sur'ati 6% dan yuqori bo'lib, mamlakat iqtisodiyotining barqaror rivojlanish tendensiyasini tasdiqlaydi [2]. Ushbu jarayonlarda makroiqtisodiy ko'rsatkichlarning aniq va tizimli tahlili, ularning milliy iqtisodiyot holatini aks ettirishdagi ahamiyati hamda kelgusi rivojlanish yo'nalishlarini belgilashdagi ro'li beqiyosdir. Aynan shu sababli, milliy iqtisodiyot va uning asosiy makroiqtisodiy ko'rsatkichlarini chuqur o'rganish, ularning amaliy qo'llanilishini tahlil qilish bugungi kunning dolzarb vazifalaridan biridir. Mavzuning dolzarbligi shundaki, global iqtisodiyotda yuz berayotgan o'zgarishlar, jumladan, raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi, globalizatsiya jarayonlarining kuchayishi, shuningdek, geosiyosiy noaniqliklar makroiqtisodiy ko'rsatkichlar dinamikasiga bevosita ta'sir ko'rsatmoqda. Ushbu omillar milliy iqtisodiyotning rivojlanish sur'atlarini, investitsion jozibadorligini va raqobatbardoshligini belgilaydi. O'zbekiston iqtisodiyotini modernizatsiya qilish va diversifikatsiya qilish jarayonida makroiqtisodiy ko'rsatkichlarni tahlil qilish va ularni samarali boshqarish mexanizmlarini ishlab chiqish muhim ahamiyat kasb etadi. Jumladan, inflyatsiya darajasini nazorat qilish, ishsizlikni kamaytirish, to'lov balansi barqarorligini ta'minlash va davlat qarzi hajmini optimal darajada ushlab turish kabi masalalar bugungi kunda ham o'zining dolzarbligini yo'qotmayapti. Ushbu muammolarni hal etish va milliy iqtisodiyotning kelgusi rivojlanishiga zamin yaratish uchun makroiqtisodiy ko'rsatkichlarni ilmiy asosda tahlil qilish zarurdir. Milliy iqtisodiyot va makroiqtisodiy ko'rsatkichlar mavzusi jahon miqyosida keng o'rganilgan bo'lib, ko'plab taniqli iqtisodchilar o'z hissa qo'shgan. Masalan, Jon Meynard Keyns iqtisodiyotning umumiy muvozanatini tushuntiruvchi "Umumiy nazariya" asari bilan makroiqtisodiy tahlilga asos soldi va agregat talab nazariyasini ishlab chiqdi [3]. Milton Fridman pulning iqtisodiyotdagi rolini va monetar siyo ...