KURS ISHI

KIRISH Jahon iqtisodiyotining umumiy hajmi 2023-yilda qariyb 105 trillion AQSH dollarini tashkil etdi [1], global tovar va xizmatlar savdosi esa 32 trillion dollardan oshdi [2]. Mazkur shiddatli raqobat sharoitida har bir milliy iqtisodiyotning barqaror o'sishi va aholi farovonligini ta'minlashi uning jahon bozoridagi raqobatbardoshligiga bevosita bog'liqdir. O'zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 2023-yilda 62.6 milliard dollarga yetgan bo'lib, bu 2022-yilga nisbatan 16.3% ga o'sishni ko'rsatmoqda [3]. Eksport hajmi 24.5 milliard dollarga yetgan holda, mamlakat mahsulot va xizmatlarining xalqaro bozorlarda o'z o'rnini mustahkamlash zarurati yaqqol namoyon bo'lmoqda [3]. Ushbu raqamlar milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirish nafaqat iqtisodiy o'sishning drayveri, balki barqaror rivojlanishning asosiy sharti ekanligini anglatadi. Global iqtisodiy landshaftdagi tezkor o'zgarishlar, innovatsiyalarning shiddatli sur'atlari va yangi texnologiyalarning paydo bo'lishi har bir davlatdan doimiy izlanish va moslashishni talab qiladi. O'zbekistonda iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirish bo'yicha olib borilayotgan institutsional islohotlar va investitsiyaviy faoliyat natijasida Global raqobatbardoshlik indeksi (GCI) bo'yicha mamlakat o'z pozitsiyalarini yaxshilashga erishmoqda [4]. Biroq, ushbu jarayonlar davomida hali ham ko'plab hal etilmagan muammolar mavjud. Xususan, yuqori qo'shilgan qiymatli mahsulotlar eksportini oshirish, ishlab chiqarishga innovatsiyalarni keng joriy etish, mahalliy klasterlarning samaradorligini oshirish, shuningdek, davlat boshqaruvi tizimida raqobatbardoshlikni qo'llab-quvvatlashga qaratilgan aniq strategiyalarni ishlab chiqish dolzarb vazifalar hisoblanadi. Bu holat milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshlik omillarini chuqur tahlil qilish va uni oshirishning kompleks strategiyalarini ishlab chiqish zaruratini keltirib chiqaradi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy miqyosdagi ko'plab tadqiqotlar obyekti bo'lib kelgan. Jahon miqyosida Maykl Porter (Michael Porter) o'zining "Millatlar raqobatbardoshligi ustunligi" (The Competitive Advantage of Nations) asarida olmos modeli orqali milliy iqtisodiyot raqobatbardoshligini ta'minlovchi omillarni tizimlashtirgan [5]. Klaus Shvab (Klaus Schwab) "To'rtinchi sanoat inqilobi" (The Fourth Industrial Revolution) kitobida texnologik innovatsiyalar va raqamlashtirish ...