KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida iqtisodiy islohotlarning jadallashuvi va bozor munosabatlarining chuqurlashuvi sharoitida korxonalar moliyaviy faoliyatining shaffofligi va ishonchliligi tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligining 2023-yil yakunlari bo'yicha ma'lumotlariga ko'ra, mamlakat yalpi ichki mahsuloti 6.0% ga o'sgan [1], bu iqtisodiyotdagi faoliyat hajmining kengayishini va yangi tadbirkorlik subyektlarining paydo bo'lishini ko'rsatadi. Hozirda respublikada 550 mingdan ortiq faol kichik va o'rta biznes subyektlari mavjud bo'lib [2], ularning moliyaviy hisobotlarining haqqoniyligini ta'minlash investitsion muhitni yaxshilashda asosiy omillardan biridir. Xorijiy investitsiyalar hajmi 2023-yilda 10 milliard AQSh dollaridan oshgani [3] va Toshkent fond birjasi kapitallashuvi 60 trillion so'mga yetgani [4], moliyaviy bozorlarda ishonchlilikka bo'lgan talabni kuchaytiradi. Moliyaviy hisobot ma'lumotlarining sifatini va ishonchliligini ta'minlovchi moliyaviy audit mexanizmlari ushbu jarayonlarda markaziy o'rin egallaydi. Global miqyosda esa, auditorlik xizmatlari bozori 2023-yilda 300 milliard AQSh dollarini tashkil etgan [5], bu uning jahon iqtisodiyotidagi tizimli ahamiyatini yana bir bor tasdiqlaydi. Moliyaviy hisobotlarning xalqaro standartlarga muvofiqligi nafaqat mahalliy investorlar, balki xorijiy kapital egalari uchun ham muhim bo'lib, ular asosida strategik qarorlar qabul qilinadi. Bugungi kunda moliyaviy faoliyat auditi nafaqat qonunchilik talablariga rioya qilish, balki korxonalarning barqaror rivojlanishini ta'minlash, investorlar ishonchini qozonish va firibgarlik risklarini kamaytirishning muhim vositasi sifatida xizmat qiladi. Mamlakatimizda bozor iqtisodiyotining rivojlanishi bilan audit sohasida bir qator dolzarb muammolar yuzaga kelmoqda. Jumladan, milliy audit standartlarini Xalqaro Audit Standartlari (XAS) bilan uyg'unlashtirish, auditorlik faoliyatida raqamli texnologiyalar va sun'iy intellekt vositalarini keng joriy etish, ichki nazorat tizimining samaradorligini oshirish mexanizmlarini ishlab chiqish hamda auditorlarning mustaqilligi va audit sifatini ta'minlash bo'yicha aniq yondashuvlarni shakllantirish shular jumlasidandir. Shuningdek, korxonalarda moliyaviy hisobotlarni tayyorlashda yuzaga keladigan tabiat xavfi (inherent risk) va nazorat xavfi (control risk) darajasini baholashda amal ...