KURS ISHI

KIRISH Moliyaviy faoliyat auditi zamonaviy iqtisodiy munosabatlar sharoitida korxonalar faoliyatining shaffofligi, moliyaviy hisobotlarning ishonchliligi va investorlar ishonchini ta'minlashda fundamental ahamiyat kasb etadi. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, mamlakatimizda 2023-yilda yalpi ichki mahsulot (YIM) o'sish sur'ati 6.0% ni tashkil etdi [1], bu iqtisodiyotning dinamik rivojlanishidan dalolat beradi. Xususan, so'nggi besh yilda mamlakatda faoliyat yuritayotgan yuridik shaxslar soni 25% dan ziyodga oshib, 2024-yil boshida 500 mingdan ortiq korxonani tashkil etdi [2]. Shu bilan birga, audit xizmatlari bozorining umumiy hajmi 2023-yilda 150 milliard so'mdan oshib [3], 2020-yilga nisbatan 40% ga yaqin o'sishni ko'rsatdi [3]. Xorijiy investitsiyalar hajmi esa 2023-yilda 10 milliard AQSh dollaridan oshdi [4], bu esa xalqaro investorlar uchun ishonchli va shaffof moliyaviy hisobotlarning naqadar muhimligini yaqqol ko'rsatadi. Iqtisodiyotning raqamli transformatsiyasi va avtomatlashtirilgan tizimlarga o'tish moliyaviy ma'lumotlar hajmini yillik 20% gacha oshirib yubormoqda [5], bu esa audit jarayonlariga yangicha yondashuvlarni talab qiladi. Bugungi kunda O'zbekistonda amalga oshirilayotgan keng ko'lamli iqtisodiy islohotlar, davlat korxonalarini xususiylashtirish jarayonlari va fond bozorining rivojlanishi sharoitida moliyaviy faoliyat auditining samaradorligini oshirish masalasi ayniqsa dolzarbdir. Mamlakatda korporativ boshqaruvni takomillashtirish va moliyaviy shaffoflikni ta'minlashga qaratilgan qator huquqiy-me'yoriy hujjatlar qabul qilinishiga qaramay, amaliyotda ichki nazorat tizimining sustligi, moliyaviy hisobotlardagi xatoliklar riski va xalqaro audit standartlarining (XAS/ISA) to'liq joriy etilmasligi bilan bog'liq muammolar saqlanib qolmoqda. Bundan tashqari, raqamli texnologiyalarni, xususan, katta ma'lumotlar tahlili va sun'iy intellekt elementlarini audit jarayonlariga integratsiya qilish borasidagi amaliy yechimlar yetarli darajada ishlab chiqilmagan. Ushbu omillar moliyaviy hisobotlardan foydalanuvchilarning, ayniqsa investorlarning qaror qabul qilish jarayonlarida xavflarni oshirib, iqtisodiy resurslarning samarasiz taqsimlanishiga olib kelishi mumkin. Shuning uchun, moliyaviy faoliyat auditini takomillashtirish orqali korxonalar faoliyatining ishonchliligini oshirish, ichki nazoratni mustahkamlash va i ...