KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni Saqlash Vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda aholining 35% dan ortig‘i ko‘rish qobiliyati bilan bog‘liq turli shikoyatlar bilan shifokorlarga murojaat qilgan [1]. Raqamli texnologiyalardan foydalanishning keskin o‘sishi fonida, jumladan, masofaviy ishlash va o‘qishning ommalashuvi sababli, kompyuter ko‘rish sindromi bilan bog‘liq kasalliklar soni har yili o‘rtacha 10-15% ga oshib bormoqda [2]. Xalqaro miqyosda esa, Global Digital Report 2024 ma’lumotlariga ko‘ra, dunyo aholisining 66% dan ortig‘i kuniga o‘rtacha 6.5 soatdan ko‘proq vaqtini ekran oldida o‘tkazadi, bu esa vizual charchoq va uning asoratlari xavfini oshiruvchi asosiy omillardan biridir [3]. Shu sababli, monitor va ko‘rish a’zolari ko‘z toliqishini kamaytirishga qaratilgan amaliy yechimlarni izlash bugungi kunda nafaqat sog‘liqni saqlash, balki ijtimoiy-iqtisodiy nuqtai nazardan ham muhim dolzarblik kasb etadi. Bu mavzu bugungi kunda juda dolzarb bo‘lib, nafaqat individual salomatlikka, balki mehnat unumdorligi va iqtisodiy samaradorlikka ham bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Hozirgi kunga qadar monitorlardan foydalanish bilan bog‘liq ko‘z toliqishi muammosi keng o‘rganilgan bo‘lsa-da, bu boradagi mavjud yechimlar ko‘pincha texnik parametrlarga yoki tibbiy tavsiyalarga qaratilgan bo‘lib, kompleks ergonomik yondashuvlar, ayniqsa, O‘zbekiston sharoitiga moslashtirilgan amaliy strategiyalar yetarli darajada ishlab chiqilmagan. Masalan, ish joyining to‘g‘ri tashkil etilishi, monitor sozlamalari va foydalanuvchilarning xulq-atvori o‘rtasidagi bog‘liqlikni chuqur tahlil qilish, shuningdek, mahalliy ishlab chiqarish korxonalarida va ofislarda ushbu muammoga qarshi kurashish mexanizmlarini joriy etishda hal etilmagan masalalar mavjud. Shuningdek, mavjud huquqiy-me’yoriy hujjatlarning amaliy ijrosini ta’minlash va ularning samaradorligini oshirish bo‘yicha tizimli yondashuvlar hamisha ham qo‘llanilavermaydi. Vizual charchoq va uning ergonomik aspektlari bo‘yicha xalqaro miqyosda ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan. Jumladan, **James E. Sheedy** (2005) o‘z ishlarida kompyuter ko‘rish sindromi diagnostikasi va uni davolash usullarini tizimlashtirib, ushbu holatning klinik ko‘rinishlarini aniq tasvirlab bergan [4]. **Alan Hedge** (2007) ofis ergonomikasi sohasidagi fundamental tadqiqotlarida ish joyini to‘g‘ri tashkil etish, monitorning joylashuvi va yorug‘lik shar ...