KURS ISHI

KIRISH Bugungi kunda inson resurslarini boshqarish va mehnat samaradorligini oshirish masalasi global iqtisodiyotning ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylangan. Jahon mehnat tashkiloti (JMT) ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda dunyo bo‘yicha ishchi kuchining taxminan 40% o‘z ishidan qoniqish darajasi past ekanligini bildirgan, bu esa motivatsiya darajasi pasayishiga va unumdorlikning sezilarli darajada yo‘qotilishiga olib kelgan [1]. McKinsey & Company hisobotlariga ko‘ra, yuqori motivatsiyaga ega bo‘lgan xodimlar korxonaning umumiy samaradorligini 20-25% ga oshirishi mumkin [2]. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil yakuni bo‘yicha mamlakatdagi korxonalarning 35% dan ortig‘i xodimlarni motivatsiya qilish tizimi yetarli darajada rivojlanmaganini qayd etgan [3]. Shu bilan birga, O‘zbekistonda mehnat unumdorligi ko‘rsatkichi yalpi ichki mahsulot (YIM) birligi uchun qator rivojlangan mamlakatlarga nisbatan 1,5-2 barobar pastligicha qolmoqda, bu esa motivatsion omillarni chuqur o‘rganish va amaliyotga tatbiq etish zaruriyatini ko‘rsatadi [4]. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ichki motivatsiyaning kuchayishi xodimlarning innovatsion faolligini 15% ga oshirishga xizmat qiladi [5]. Ushbu kurs ishi zamonaviy dunyoda motivatsiya nazariyalarini tushunish va ularni amaliyotga tadbiq etishning dolzarbligini hisobga olgan holda katta ahamiyatga ega. Jahon miqyosida ishdan qoniqishning pasayishi, ishdan bo‘shash holatlarining ko‘payishi (Global Talent Trends report, 2023-yil, 20% dan ortiq xodimlar ish joyini o‘zgartirishni rejalashtirgan [6]) kabi muammolar motivatsiya nazariyalarini chuqur tahlil qilishni talab etadi. O‘zbekistonda esa iqtisodiy islohotlar sharoitida inson kapitalini rivojlantirish va unumdorlikni oshirish strategik vazifa hisoblanadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, to‘g‘ri qo‘llanilgan motivatsiya dasturlari xodimlarning o‘z korxonasiga sodiqligini 10-15% ga oshiradi [7]. Mazkur kurs ishi motivatsiya nazariyalarining hozirgi holatini tahlil qilib, ularni O‘zbekiston sharoitida tatbiq etish imkoniyatlarini o‘rganish orqali mamlakatimizdagi korxonalarda mehnat samaradorligini oshirishga va inson resurslarini samarali boshqarishga xizmat qiladi. Mavjud muammolar qatoriga xodimlar o‘rtasida ichki motivatsiyaning yetishmasligi, an’anaviy rag‘batlantirish tizimlarining samarasizligi hamda psixologik ehtiyojlarning qondiri ...