KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston chorvachiligi mustaqillik yillarida sezilarli transformatsiyalarni boshidan kechirdi. Oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash va qishloq aholisining farovonligini oshirishda ushbu sohaning ahamiyati beqiyosdir. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda chorvachilik mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi 2022-yilga nisbatan 4,1% ga o‘sdi va qishloq xo‘jaligining umumiy mahsuloti tarkibida 45,7% ulushni tashkil etdi [1]. Xususan, 2023-yilda respublikada 2,7 million tonna go‘sht, 11,8 million tonna sut, 7,2 milliard dona tuxum va 45,8 ming tonna jun ishlab chiqarildi [1]. Ushbu raqamlar sohaning milliy iqtisodiyotdagi muhim o‘rnini ko‘rsatsa-da, jahon bozoridagi raqobatbardoshlik, mahsuldorlikni oshirish va innovatsion texnologiyalarni joriy etish borasida hali ko‘plab imkoniyatlar mavjud. Jahon oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti (FAO) prognozlariga ko‘ra, global chorvachilik mahsulotlari bozori 2030-yilga borib 1,5 trillion dollardan oshishi kutilmoqda, bu esa O‘zbekiston uchun eksport salohiyatini kengaytirishga katta imkoniyatlar yaratadi [2]. Bugungi kunda O‘zbekiston chorvachiligi oldida mahsuldorlikni oshirish, ozuqa bazasini mustahkamlash, naslchilik ishlarini takomillashtirish, veterinariya xizmatlarini modernizatsiya qilish kabi bir qator dolzarb muammolar turibdi. Qishloq xo‘jaligi vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda yirik shoxli mollarning o‘rtacha sutchandligi rivojlangan davlatlardagi ko‘rsatkichlardan 2-3 barobar past bo‘lganligi, bu esa chorva mollari genetik salohiyatini to‘liq yuzaga chiqara olmasligimizdan dalolat beradi [3]. Shuningdek, sohada moliyaviy resurslarga erishishdagi qiyinchiliklar, kadrlarning yetishmasligi va raqamlashtirish darajasining pastligi kabi tizimli muammolar mavjud. Ayniqsa, oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash va aholining yuqori sifatli go‘sht-sut mahsulotlariga bo‘lgan talabini qondirish sharoitida mazkur muammolarni ilmiy asoslangan holda hal etish chorvachilikni barqaror rivojlantirishning asosiy omilidir. Chorvachilikni rivojlantirishning nazariy va amaliy jihatlari bo‘yicha ko‘plab xalqaro olimlar tomonidan chuqur tadqiqotlar olib borilgan. Masalan, P.G. Pardey va J. Alston (2018) qishloq xo‘jaligi tadqiqotlarining samaradorligini va investitsiyalarning qaytimini tahlil qilib, chorvachilikni rivojlantirishda innovatsiyalar va texnologiya transferi ...