KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda 2023-yil holatiga ko'ra, maktabgacha ta'lim muassasalarida nutq nuqsoni aniqlangan bolalar ulushi umumiy kontingentning 10-12% ini tashkil etadi, bu esa taxminan 150-200 ming nafar bolani qamrab oladi [1]. Xalqaro miqyosda, UNICEF ma'lumotlariga ko'ra, dunyo bo'ylab har 10 boladan kamida bittasi qandaydir nutq yoki til rivojlanishi buzilishiga duch keladi, bu esa global miqyosda millionlab oilalar uchun dolzarb muammo hisoblanadi [2]. Nutq nuqsonlari nafaqat kommunikativ ko'nikmalarga, balki bolaning kognitiv rivojlanishi, jumladan, diqqat xususiyatlariga ham sezilarli ta'sir ko'rsatadi. Ushbu muammo bolaning maktabga tayyorligi, akademik muvaffaqiyati va ijtimoiy moslashuvida jiddiy to'siqlar yaratishi mumkin, shuning uchun ushbu yo'nalishdagi tadqiqotlar jamiyat uchun katta amaliy ahamiyatga ega. Nutq nuqsoniga ega bolalarning diqqat xususiyatlarini chuqur o'rganish, ularning psixik rivojlanishidagi o'ziga xosliklarni tushunish va samarali korreksiya metodikalarini ishlab chiqish uchun zarurdir. Mavjud tadqiqotlar nutq buzilishlari ko'pincha diqqatning barqarorligi, hajmi va taqsimlanishidagi kamchiliklar bilan birga kechishini ko'rsatadi [3]. Biroq, ushbu o'ziga xosliklarni aniq diagnostika qilish va ularga mos ravishda individual korreksion dasturlar tuzish metodologiyasi hali to'liq mukammallashmagan. Ayniqsa, O'zbekiston sharoitida, milliy madaniy va lingvistik xususiyatlarni hisobga olgan holda, nutq nuqsoniga ega bolalar diqqatini tekshirish va korreksiya qilish metodikalarini adaptatsiya qilish va yangilarini ishlab chiqish dolzarb vazifa bo'lib qolmoqda. Bu tadqiqot o'z navbatida logopedlar, psixologlar va pedagoglarga nutq nuqsoni bor bolalarga yordam berishda samaradorlikni oshirishga yordam beradi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha xalqaro miqyosda ko'plab fundamental tadqiqotlar olib borilgan. L.S. Vыgotskiy (1978) nutq va psixik jarayonlar, xususan, diqqat o'rtasidagi murakkab bog'liqlikni dialektik birlikda ko'rib chiqib, ularning rivojlanishida ijtimoiy omillarning rolini ko'rsatgan [4]. A.R. Luriya (1966) miya shikastlanishlari bilan bog'liq nutq buzilishlarida diqqatning buzilishi mexanizmlarini chuqur tahlil qilib, neyropsixologik yondashuvni rivojlantirgan [5]. R.E. Levina (1968) nutq buzilishlarining tasnifini ishlab chiqqan va nutq nuqsoniga ega bolalarning diqqatiga xos bo'lgan umumiy rivojlanish kamch ...