KURS ISHI

KIRISH Respublikamizda sog'lom avlodni tarbiyalash, bolalarning har tomonlama rivojlanishini ta'minlash davlat siyosatining ustuvor yo'nalishlaridan biridir. Ayniqsa, nutqida nuqsoni bo'lgan bolalarning ta'lim-tarbiya jarayoniga samarali integratsiyalashuvi, kelajakda jamiyatga to'laqonli a'zo bo'lib kirishishlari uchun maktabga psixologik jihatdan puxta tayyorlash muhim ahamiyat kasb etadi. Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-2024 o'quv yilida umumta'lim maktablarida nutqida nuqsoni bo'lgan 15,7 mingdan ortiq o'quvchi tahsil olgan, bu ko'rsatkich har yili taxminan 3-4% ga ortib bormoqda [1]. Ushbu bolalarning maktabga psixologik tayyorgarligini chuqur o'rganish va takomillashtirish nafaqat ularning shaxsiy rivojlanishi, balki kelajakda ijtimoiy faolligini ta'minlash nuqtai nazaridan ham dolzarbdir. Nutq kamchiliklari bolalarning o'quv jarayonida, tengdoshlari va kattalar bilan munosabatlarida, shuningdek, o'zini baholashida qiyinchiliklar tug'dirishi mumkin. Shuning uchun, mazkur yo'nalishdagi tadqiqotlar ushbu muammolarning oldini olish va bartaraf etishga qaratilgan samarali usullarni ishlab chiqishga yordam beradi. Mavzuning dolzarbligi, birinchi navbatda, nutqida nuqsoni bo'lgan bolalarning umumta'lim maktablariga kirib borishida duch kelayotgan psixologik va ijtimoiy-pedagogik muammolarning mavjudligi bilan belgilanadi. Ushbu bolalar o'quv dasturini o'zlashtirishda, maktab muhitiga moslashishda, o'qituvchilar va tengdoshlari bilan ijtimoiy muloqotlarni o'rnatishda muayyan qiyinchiliklarga duch kelishadi. Bunday vaziyatlarda ularning o'ziga bo'lgan ishonchi pasayishi, o'qishga bo'lgan motivatsiyasining susayishi mumkin. Shunga qaramay, O'zbekistonda nutqida nuqsoni bo'lgan bolalarning maktabga psixologik tayyorgarligini oshirishga qaratilgan tizimli va keng qamrovli tadqiqotlar, ushbu yo'nalishdagi nazariy va amaliy ishlanmalar hali ham yetarli darajada emas. Ayniqsa, zamonaviy logopsixologiya yutuqlarini hisobga olgan holda, inklyuziv ta'lim sharoitida ushbu bolalarning maktabga psixologik moslashuvini ta'minlovchi innovatsion yondashuvlar va korreksion-rivojlantiruvchi dasturlarni ishlab chiqish zarurati mavjud. Nutqida nuqsoni bo'lgan bolalarning maktabga psixologik tayyorgarligi masalasi ko'plab xalqaro va mahalliy tadqiqotchilar tomonidan o'rganilgan. Neo-Vygotskian maktabining taniqli vakili L.S.Vygotskiy bolaning rivojlanishida nut ...