KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda nutq nuqsoniga ega bo'lgan bolalarning umumiy soni oxirgi besh yilda o'rtacha 15% ga oshganligi, ayniqsa maktabgacha yoshdagi bolalar orasida bu ko'rsatkich 8-10% ni tashkil etishi O'zbekiston Respublikasi Sog'liqni saqlash vazirligi hamda Xalq ta'limi vazirligi tomonidan e'lon qilingan rasmiy statistik ma'lumotlarda o'z aksini topgan [1]. Ushbu statistikalar nutq rivojlanishidagi buzilishlar nafaqat tibbiy, balki ijtimoiy-pedagogik muammo sifatida ham dolzarb ekanligini ko'rsatadi. Jahon miqyosida esa, rivojlangan mamlakatlarda, jumladan, AQSh va Yevropa Ittifoqi mamlakatlarida maktabgacha yoshdagi bolalarning 7-8% ida, boshlang'ich sinf o'quvchilarining 3-5% ida turli darajadagi nutq nuqsonlari kuzatilmoqda [3]. Bu esa global miqyosda ushbu masala bo'yicha ilmiy izlanishlar va amaliy yondashuvlarning ahamiyatini yanada oshiradi. Ushbu muammo bolalarning akademik ko'rsatkichlariga, ijtimoiy moslashuviga va psixo-emotsional rivojlanishiga salbiy ta'sir ko'rsatadi, kelajakda kasb tanlash va jamiyatda o'z o'rnini topishda qiyinchiliklar tug'dirishi mumkin [4]. Nutq nuqsoniga ega bolalarning umumiy psixologik tavsifnomasi masalasi zamonaviy logopsixologiya va psixologik korreksiya metodlari fanining eng dolzarb yo'nalishlaridan biridir. Ushbu mavzu hozirgi kunda yanada ahamiyat kasb etmoqda, chunki nutq buzilishlari nafaqat kommunikativ funksiyaga ta'sir qiladi, balki bolaning kognitiv rivojlanishi, shaxsiyat shakllanishi, ijtimoiy-emotsional holati va umumiy intellektual salohiyatiga ham bevosita ta'sir ko'rsatadi [5]. Mavjud muammolar qatoriga nutq nuqsonlari bilan bog'liq psixologik xususiyatlarni aniqlash va differensial diagnostika qilishda yagona standartlarning yetishmasligi, korreksion-pedagogik ta'sirlarning individual psixologik xususiyatlarni yetarli darajada hisobga olmasligi, shuningdek, oila va ta'lim muassasalari o'rtasidagi o'zaro hamkorlikning samaradorligini oshirish zaruriyati kiradi [6]. O'zbekistonda inklyuziv ta'limga o'tish jarayonida ushbu bolalarning ehtiyojlarini to'liq qondirish va ularning ta'lim olish imkoniyatlarini kengaytirish masalasi ham ushbu tadqiqotning zaruriyatini yanada oshiradi [7]. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda keng qamrovli tadqiqotlar bilan ajralib turadi. Masalan, L.S. Vygotskiy nutqning oliy psixik funksiyalar rivojlanishidagi rolini chuqur tahlil qilib, nutqning shaxs sh ...