KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda aholining 60% dan ortig'ini yoshlar, bolalar va oilalar tashkil etishi [1], bu sohaning davlat siyosatida markaziy o'rin egallashini shart qiladi. Aholining 14 yoshdan 30 yoshgacha bo'lgan qatlamini tashkil etuvchi yoshlar, O'zbekistonning demografik dividendini shakllantirib, iqtisodiy o'sish va ijtimoiy taraqqiyot uchun ulkan salohiyatga ega [2]. So'nggi besh yilda mamlakatda tug'ilish ko'rsatkichlari barqaror yuqori darajada saqlanib, har yili 900 mingdan ortiq yangi chaqaloqlar dunyoga kelmoqda [3], bu esa oila, bolalar va yoshlarning huquqiy himoyasini kuchaytirish hamda ularning hayot sifatini yaxshilashga qaratilgan kompleks yondashuvni talab etadi. Global miqyosda esa, BMT ma'lumotlariga ko'ra, 2023 yilda dunyo aholisining 25 foizi 18 yoshdan kichik bo'lgan bolalardan iborat bo'lib [4], bu esa ushbu guruhning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishdagi rolini va ularning huquqiy kafolatlarining dolzarbligini yaqqol ko'rsatib turibdi. Ushbu mavzu, O'zbekistonning yangilanayotgan Konstitutsiyasi doirasida oila, bolalar va yoshlarning huquqiy maqomini yanada mustahkamlash zaruriyati tufayli alohida dolzarblikka ega. Mamlakatda yoshlarning ijtimoiy faolligini oshirish, ularning bandligini ta'minlash va huquqiy savodxonligini yuksaltirish borasida hali ko'plab hal etilmagan masalalar mavjud [5]. Xususan, yoshlar o'rtasida ishsizlik darajasi 10% dan yuqori bo'lib [6], bu ularning ijtimoiy himoyaga bo'lgan ehtiyojini oshiradi. Shu bilan birga, oila institutini mustahkamlash, bolalarning to'liqqonli rivojlanishini ta'minlash hamda ularni salbiy ta'sirlardan himoya qilishga qaratilgan huquqiy mexanizmlarni takomillashtirish Konstitutsiyaviy huquqning ustuvor yo'nalishlaridan biri bo'lib qolmoqda. Bu, nafaqat barqaror jamiyat qurishning asosi, balki davlatning inson kapitaliga investitsiyasi sifatida ham strategik ahamiyat kasb etadi [7]. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosda turli jihatlardan tahlil qilingan. Xalqaro olimlar orasida S. Bales (2015) o'z tadqiqotlarida bolalar huquqlarining xalqaro-huquqiy kafolatlarini va ularni milliy qonunchilikka implementatsiya qilish mexanizmlarini atroflicha o'rganib, BMT Bola huquqlari konvensiyasining ahamiyatini isbotladi [8]. L. Henkin (2018) inson huquqlari nazariyasi doirasida oilaning konstitutsiyaviy maqomi va uning davlat tomonidan himoya qilinishi prinsiplarini asoslab berg ...