KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda global onlayn xizmatlar bozori hajmi 6,9 trillion AQSH dollarini tashkil etdi [1], bu so'nggi besh yilda o'rtacha yillik 18% o'sish sur'atini ko'rsatmoqda [2]. Bu o'sish, asosan, elektron tijorat, raqamli media, bulutli xizmatlar va Fintex kabi segmentlar hisobiga ro'y berdi [3]. O'zbekistonda esa, onlayn xizmatlar bozori jadal rivojlanib, 2023-yil yakuniga ko'ra elektron tijorat aylanmasi 25,6 trillion so'mga yetdi [4], bu 2022-yilga nisbatan 40% ga yuqori ko'rsatkichdir [4]. Xususan, respublikada onlayn to'lovlar soni 2023-yilda 1,5 milliard tranzaksiyadan oshdi [5], bu esa aholining raqamli xizmatlarga bo'lgan ishonchi va talabining ortib borayotganini ko'rsatadi. Ushbu raqamlar, onlayn xizmatlar bozorining nafaqat global miqyosda, balki O'zbekiston iqtisodiyotida ham strategik ahamiyat kasb etayotganini yaqqol namoyon etadi. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarbdir, chunki raqamli transformatsiya global iqtisodiyotning barcha jabhalariga sezilarli ta'sir ko'rsatmoqda. An'anaviy biznes modellari yangi raqamli platformalar va texnologiyalar bilan almashtirilmoqda, bu esa iqtisodiy o'sish, bandlik va iste'molchilarning turmush darajasini oshirish uchun yangi imkoniyatlar yaratmoqda [6]. Biroq, ushbu jadal o'zgarishlar bilan bir qatorda bir qator hal etilmagan muammolar ham mavjud. Jumladan, raqamli infratuzilmaning hududlararo notekis rivojlanishi, raqamli xavfsizlikka oid tahdidlar, xizmat ko'rsatish sifati standartlarini ta'minlash, kadrlar malakasini oshirish va raqamli savodxonlik darajasini ko'tarish kabi masalalar mamlakatning onlayn xizmatlar bozorining to'liq salohiyatini ro'yobga chiqarishga to'siq bo'lmoqda. Bundan tashqari, xalqaro raqobatning kuchayishi va innovatsion texnologiyalarni joriy etish zarurati mahalliy bozor ishtirokchilari oldiga yangi strategik vazifalarni qo'ymoqda. Ushbu kurs ishi, mazkur muammolarni har tomonlama tahlil qilib, ularni hal etish bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqishni maqsad qilgan. Onlayn xizmatlar bozori bo'yicha nazariy va amaliy tadqiqotlar jahon miqyosida jadal rivojlanib kelmoqda. Masalan, D.Tapscott (1995) o'zining "The Digital Economy" asarida raqamli iqtisodiyot tushunchasini ilk bor joriy qilib, uning an'anaviy iqtisodiyotga ta'sirini tahlil qilgan [7]. R.Kaufmann (2002) esa elektron tijoratning iste'molchilar xulq-atvoriga ta'siri va onlayn savdo modellari bo'yicha ...