KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida 2023-yil yakuniga ko'ra internet foydalanuvchilari soni 33,5 million kishidan oshib, mamlakat aholisining qariyb 90%ini tashkil etdi [1]. Bu ko'rsatkich 2022-yilga nisbatan 8% ga o'sgan bo'lib, raqamli texnologiyalarning jamiyat hayotiga chuqur kirib borayotganini ko'rsatadi. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) sohasining jahon miqyosidagi hajmi 2023-yilda 6,8 trillion dollarni tashkil etgan holda, uning har yili o'rtacha 7-8% ga o'sishi prognoz qilinmoqda [2]. Xususan, global axborot resurslari va media platformalarining kengayishi, ijtimoiy tarmoqlarning axborot almashishdagi roli, shuningdek, sun'iy intellekt texnologiyalarining rivojlanishi axborotni iste'mol qilish va unga bo'lgan munosabatni tubdan o'zgartirdi. Bu tendensiyalar ta'lim sohasiga ham sezilarli ta'sir ko'rsatib, o'quvchilarda axborot madaniyatini shakllantirish zaruriyatini yanada oshirmoqda. Chunki axborotga boy muhitda yashash va ishlash uchun shaxs axborotni to'g'ri tushunishi, baholay olishi, undan axloqiy va samarali foydalana bilishi shart. Bugungi kunda ta'lim tizimida axborot madaniyatini shakllantirish dolzarb muammolardan biri bo'lib qolmoqda, chunki aksariyat o'quvchilar cheksiz axborot oqimini saralash, noto'g'ri ma'lumotni (Fake News, dezinformatsiya) aniqlash va axborot xavfsizligi qoidalariga rioya qilishda qiyinchiliklarga duch kelishmoqda [3]. Raqamli savodxonlik darajasi yuqori bo'lgan mamlakatlarda aholining axborotni tanqidiy baholash ko'nikmalari ham ancha rivojlangan bo'lib, bu ularga dezinformatsiyadan himoyalanishga yordam beradi [4]. O'zbekistonda esa axborot makonida paydo bo'layotgan muammolar, masalan, Fake News va manipulyativ ma'lumotlarning keng tarqalishi, yosh avlodning axborotni tanqidiy tahlil qilish ko'nikmalarini yetarli darajada rivojlantirish zarurligini ko'rsatmoqda [5]. Shuningdek, axborotni topish, tanqidiy baholash, qayta ishlash, saqlash va uzatish kabi ko'nikmalar majmuini o'z ichiga oluvchi axborot madaniyatini shakllantirish masalasi zamonaviy ta'limning ustuvor yo'nalishlaridan biriga aylanib bormoqda. Axborot madaniyati va raqamli savodxonlikni shakllantirish bo'yicha nazariy va amaliy tadqiqotlar jahon miqyosida ko'plab olimlar tomonidan olib borilgan. Masalan, P. Zurkowski (1974) "information literacy" (axborot savodxonligi) tushunchasini ilk bor kiritib, uni axborot resurslaridan samarali foyd ...