KURS ISHI

KIRISH Osiyo Taraqqiyot Banki 1966-yilda tashkil etilgan bo'lib, uning bosh qarorgohi Filippinning Manila shahrida joylashgan. O'zbekiston bu tashkilotga 1995-yilda a'zo bo'lgan va shundan buyon bank mamlakat uchun transport, energetika, suv ta'minoti, ijtimoiy infratuzilma va moliya sektorini isloh qilish yo'nalishlarida imtiyozli kreditlar, grantlar hamda texnik yordam manbalaridan biriga aylandi. Ko'p tomonlama taraqqiyot banki resurslari davlat byudjeti imkoniyatlari cheklangan sharoitda yirik infratuzilma loyihalarini uzoq muddatli va past xarajatli mablag' bilan ta'minlash imkonini beradi. Shu sababli bu resurslarning qanchalik samarali investitsiyaga aylantirilishi iqtisodiy siyosat uchun muhim savol hisoblanadi. Mavzu hozirgi bosqichda bir necha sababga ko'ra ahamiyatli. Birinchidan, "O'zbekiston – 2030" strategiyasi va 2022–2026 yillarga mo'ljallangan Taraqqiyot strategiyasi infratuzilmani modernizatsiya qilish, yashil o'tish va xususiy sektorni rivojlantirishni ustuvor vazifa sifatida belgilagan [6; 8]. Ikkinchidan, har bir yangi kredit davlat tashqi qarzini oshiradi, shuning uchun loyiha tanlovi, xarajat-foyda tahlili va monitoring sifati qarz yukining barqarorligiga bevosita ta'sir qiladi. Uchinchidan, loyihalarni tayyorlash va ijrosini kechiktirish, kofinanslash tuzilmasini muvofiqlashtirish hamda natijalarni baholash bilan bog'liq masalalar hali tizimli o'rganilmagan. Davlat-xususiy sheriklik mexanizmlarini OTB vositalari bilan uyg'unlashtirish ham amaliyotda to'liq hal etilmagan [9]. Investitsiya loyihalarini baholash va moliyalashtirishning nazariy asoslari xorijiy adabiyotda keng yoritilgan. Z.Bodi, A.Keyn va A.Markus investitsiya qarorlarining risk va daromadlilik o'rtasidagi bog'liqligini, aktivlarni baholash tamoyillarini tahlil qilgan [4]. R.Brealey, S.Mayers va F.Allen loyiha qiymatini sof joriy qiymat (NPV) va ichki rentabellik darajasi (IRR) orqali baholash, kapital xarajatlarini aniqlash hamda moliyalashtirish tuzilmasini tanlash masalalarini o'rgangan [5]. Bu asarlar OTB loyihalarini baholashda qo'llaniladigan moliyaviy mezonlarning nazariy poydevorini beradi, ammo ular asosan korporativ moliya nuqtai nazaridan yozilgan va ijtimoiy samarani hisobga olmaydi. Bankning o'z hujjatlarida faoliyat yo'nalishlari va natijalari yoritilgan. Osiyo Taraqqiyot Banki "Strategy 2030" hujjatida mintaqadagi ustuvor vazifalarni, ya'ni qashshoqlik ...