KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda bolalar va o'smirlar orasida ruhiy salomatlik muammolari soni so'nggi yillarda sezilarli darajada oshib bormoqda. Xususan, 2023-yil ma'lumotlariga ko'ra, respublikada 7 yoshdan 17 yoshgacha bo'lgan bolalar va o'smirlar orasida depressiya va xavotir buzilishlari tashxisi qo'yilgan holatlar 2021-yilga nisbatan 18% ga ko'paygan [1]. Ayni paytda, UNICEFning mintaqaviy hisobotlariga ko'ra, ota-onalarning emotsional kompetentligini oshirish dasturlari joriy etilgan hududlarda bolalarda xulq-atvor muammolari 12-15% ga kamaygani qayd etilgan [2]. Shuningdek, Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma'lumotlariga ko'ra, bolalik davrida shakllangan psixologik muammolar kattalar hayotida surunkali ruhiy kasalliklarga aylanish ehtimolini 50% ga oshirishi mumkin, bu esa jamiyat uchun iqtisodiy va ijtimoiy yukni oshiradi [3]. Ushbu raqamlar ota-onaning emotsional savodxonligi va bola psixologik salomatligi o'rtasidagi bog'liqlikni chuqurroq o'rganish zaruratini yaqqol ko'rsatmoqda. Bugungi kunda oilalardagi emotsional muhit sifati bolaning nafaqat akademik muvaffaqiyati, balki shaxsiyatining shakllanishi, ijtimoiy moslashuvi va kelajakdagi psixologik farovonligi uchun hal qiluvchi ahamiyat kasb etmoqda. Ota-onalar o'z hissiyotlarini anglash va boshqarishda yetarli darajada emotsional savodxonlikka ega bo'lmasalar, bu bolalarda stress, xavotir, depressiya, agressiv xulq-atvor va o'ziga past baho berish kabi psixologik muammolarning rivojlanishiga zamin yaratadi [4]. Ayniqsa, tez o'zgaruvchan global dunyoda bolalar axborot oqimiga, ijtimoiy bosimlarga va turli xil tahdidlarga ko'proq duch kelmoqda. Ota-onaning emotsional savodxonligi bu jarayonlarda bolani himoya qilish, uning hissiy barqarorligini ta'minlash va to'g'ri rivojlanish yo'nalishini belgilashda asosiy omil bo'lib xizmat qiladi. Mavjud ta'lim tizimida ota-onalarga bunday kompetensiyalarni shakllantirishga qaratilgan kompleks dasturlarning yetishmasligi mazkur mavzuni yanada dolzarb qiladi. Mavzuning o'rganilganlik darajasiga nazar tashlaydigan bo'lsak, xorijiy tadqiqotchilar ota-onaning emotsional savodxonligi va bola psixologik salomatligi o'rtasidagi bog'liqlikni turli jihatlardan o'rganganlar. Daniel Goleman (1995) o'zining "Emotsional intellekt" asarida hissiy intellektning shaxsiy va ijtimoiy muvaffaqiyatdagi rolini chuqur tahlil qilib, uning bolalik davridagi rivojlanish mexanizmla ...