KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonning o'tish davri moliyaviy siyosati mamlakat iqtisodiyotining barqaror rivojlanishini ta'minlashda markaziy o'rin tutadi. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning ta'kidlashicha, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YaIM) o'sishi 6% dan oshdi, bu esa so'nggi yillarda amalga oshirilgan iqtisodiy islohotlarning samarasi hisoblanadi [1]. Xususan, davlat byudjeti daromadlari 2023-yilda rejalashtirilgan 286 trillion so'mni tashkil etib, oldingi yilga nisbatan 15% ga o'sgan [2]. Shuningdek, O'zbekiston davlat tashqi qarzi YaIMga nisbatan 37.1% ni tashkil etdi, bu esa xalqaro me'yorlarga mos bo'lsa-da, moliyaviy barqarorlikni ta'minlashda ehtiyotkor moliyaviy siyosatni talab etadi [3]. Inflatsiya darajasi 2023-yil oxirida 8.7% ga tushirildi, bu pul-kredit siyosatidagi o'zgarishlar natijasidir [4]. Bu raqamlar moliyaviy siyosatning mamlakat iqtisodiyotidagi hal qiluvchi rolini yaqqol ko'rsatib, uni yanada takomillashtirish zaruratini asoslaydi. Bugungi kunda, globallashuv va regional integratsiya sharoitida, moliyaviy siyosat nafaqat makroiqtisodiy barqarorlikni saqlash, balki iqtisodiy o'sishni rag'batlantirish, investitsion muhitni yaxshilash va aholi farovonligini oshirish kabi strategik maqsadlarga erishishda ham kalit omil bo'lib xizmat qiladi. O'tish davrining o'ziga xos xususiyatlari, xususan, bozor mexanizmlarining shakllanishi, xususiy sektorning rivojlanishi va davlatning iqtisodiyotdagi rolining transformatsiyasi moliyaviy siyosat oldiga yangi, murakkab vazifalarni qo'ymoqda. Hozirgi kunda fiskal intizomni kuchaytirish, davlat qarzini boshqarish samaradorligini oshirish, valyuta siyosatini takomillashtirish va moliyaviy xizmatlar bozorini diversifikatsiya qilish borasida hal etilmagan qator muammolar mavjud. Ayniqsa, global iqtisodiy beqarorlik sharoitida mamlakatning moliyaviy immunitetini oshirish va ichki resurslardan samarali foydalanish strategik ahamiyat kasb etadi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy olimlarning keng ko'lamli tadqiqotlari bilan boyitilgan. Xususan, J. Stiglitz (2002) o'z ishlarida o'tish davri mamlakatlari iqtisodiyotlarida bozor islohotlarining institutsional asoslari va moliyaviy sektorni rivojlantirish muhimligini ta'kidlab, davlatning tartibga solish rolini asoslab berdi [5]. P. Krugman (1998) moliyaviy krizislarning tarqalish mexanizmlarini va ularning rivojlanayotg ...