KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda psixologiya sohasida amalga oshirilgan ilmiy tadqiqotlar soni 15% ga oshgan bo'lib [1], shaxsning o'z-o'zini anglash va o'zini namoyon qilish kabi murakkab psixologik jarayonlarga bo'lgan qiziqish tobora ortib bormoqda. Jahon bo'yicha gumanistik psixologiya va shaxsiy rivojlanish sohasidagi kitoblar savdosi 2022-yilda 7.3 milliard dollarni tashkil etgan [2], bu esa ushbu mavzuning global miqyosdagi dolzarbligini yaqqol ko'rsatadi. O'z-o'zini anglash va o'zini namoyon qilish masalasi nafaqat individual baxt va muvaffaqiyat garovi, balki jamiyatning umumiy farovonligi va rivojlanishi uchun ham muhim ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, global o'zgarishlar va axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi sharoitida shaxsning o'zligini topishi va o'z salohiyatini to'liq ro'yobga chiqarishi yanada murakkab va dolzarb vazifaga aylanmoqda. Mazkur mavzu bugungi kunda ayniqsa muhim ahamiyatga ega, chunki shaxslarning ichki ziddiyatlari, o'zini anglashdagi qiyinchiliklar va o'zini namoyon qila olmaslik kabi muammolar depressiya, stress va ijtimoiylashuv qiyinchiliklari kabi psixologik holatlarning ortishiga sabab bo'lmoqda. O'zbekiston kontekstida esa milliy qadriyatlar, an'analar va zamonaviy tendensiyalar o'rtasidagi muvozanatni topish shaxsning o'zini anglash va o'zini namoyon qilish jarayoniga o'ziga xos ta'sir ko'rsatadi [3]. Bu holatda shaxslar o'ziga xosliklarini saqlagan holda jamiyat talablariga moslashish zarurati bilan to'qnashadi. Bunday sharoitda ushbu psixologik jarayonlarni chuqur o'rganish, ularning mexanizmlarini tushunish va amaliy yechimlar taklif qilish dolzarb ilmiy va ijtimoiy ehtiyoj hisoblanadi. Hal etilmagan muammolar qatoriga shaxsiy rivojlanish dasturlarining samaradorligini oshirish, yoshlar orasida o'ziga ishonchni shakllantirish va ularning ijodiy salohiyatini yuzaga chiqarish uchun tizimli mexanizmlarni yaratish kiradi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda ancha yuqori bo'lib, ko'plab atoqli olimlar unga o'z hissalarini qo'shganlar. Abraham Maslou (1954) o'zining "Motivatsiya va shaxsiyat" asarida inson ehtiyojlari ierarxiyasi nazariyasini ishlab chiqib, o'zini namoyon qilishni insonning eng yuqori ehtiyoji sifatida belgiladi [4]. Karl Rodjers (1961) "Shaxs bo'lish" nomli asarida shaxsning o'z-o'zini anglash jarayonidagi "sha ...