KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida iqtisodiy rivojlanishni yanada oshirishda loyihalarning iqtisodiy ahamiyati Jahon iqtisodiyotida loyihalarni boshqarish bozorining hajmi 2023-yilda 6.6 trillion dollarni tashkil etib, 2030-yilga borib 11.7 trillion dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa ushbu sohaning global miqyosda qanchalik fundamental ahamiyatga ega ekanligini ko'rsatadi [1]. O'zbekiston Respublikasida so'nggi yillarda yalpi ichki mahsulotning (YaIM) o'sish sur'atlari barqarorlashib, 2023-yilda 6% ni tashkil etdi, bu esa asosan yirik investitsiya loyihalarining muvaffaqiyatli amalga oshirilishi bilan bog'liqdir [2]. Xususan, O'zbekistonda amalga oshirilgan umumiy investitsiyalarning YaIMdagi ulushi 2023-yilda 30% dan oshib, iqtisodiy o'sishning asosiy drayverlaridan biriga aylandi [3]. Mamlakatda har yili amalga oshirilayotgan minglab investitsiya loyihalari nafaqat yangi ish o'rinlari yaratish, balki ishlab chiqarish quvvatlarini modernizatsiya qilish, eksport salohiyatini oshirish va aholi turmush darajasini yaxshilashda ham muhim rol o'ynaydi. Jumladan, O'zbekistonning sanoat siyosati doirasida 2022-2026-yillarda umumiy qiymati 13 milliard dollardan ortiq bo'lgan 5 mingdan ziyod investitsiya loyihasini amalga oshirish rejalashtirilgan bo'lib, bu loyihalarning samaradorligini ta'minlash muhim strategik vazifadir [4]. Mazkur tadqiqot mavzusi O'zbekistonning iqtisodiy rivojlanish strategiyasining markaziy qismida turgan loyihaviy boshqaruv mexanizmlarini chuqur tahlil qilish zaruriyatidan kelib chiqadi. Bugungi kunda respublikada iqtisodiy islohotlar izchil davom ettirilayotgan bir paytda, investitsion loyihalarni rejalashtirish, amalga oshirish va monitoring qilish jarayonlarida hali ham bir qator tizimli muammolar mavjud. Xususan, loyihalarni moliyalashtirishdagi cheklovlar, risklarni samarali boshqarish tizimining yetishmasligi, loyiha menejerlarining malakasi darajasi va loyihalarning iqtisodiy samaradorligini baholashda zamonaviy metodologiyalarning to'liq qo'llanmasligi kabi masalalar dolzarbligicha qolmoqda. Natijada, ba'zi loyihalar belgilangan muddatda yakunlanmasdan yoki kutilgan iqtisodiy samarani bermasdan qolmoqda, bu esa mamlakatning umumiy iqtisodiy rivojlanish sur'atlariga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Shu sababli, loyihalarning iqtisodiy ahamiyatini oshirish bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish, mavjud bo'shliq ...