KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda bozor iqtisodiyotiga o‘tish sharoitida davlatning ijtimoiy siyosati masalasi bugungi kunda ayniqsa dolzarb bo‘lib, bu jarayonda aholining turmush farovonligini ta’minlash va ijtimoiy adolatni qaror toptirish muhim ahamiyat kasb etadi. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YIM) 100,8 mlrd dollarga yetgan bo‘lsa-da [1], aholining real daromadlari o‘sishi YIM o‘sish sur'atlaridan bir oz orqada qolmoqda, bu esa daromadlar tengsizligi muammosini keltirib chiqarmoqda. Gini koeffitsiyenti 2022-yilda 0,336 ni tashkil etgan [2], bu esa jamiyatda daromadlar taqsimotidagi ma'lum bir tafovutlar mavjudligini ko‘rsatadi. Bozor islohotlari natijasida 2023-yilda kambag‘allik darajasi 11,5% ga qisqargan bo‘lsa-da [3], aholining qariyb 3,9 millionga yaqin qismi hali ham minimal turmush darajasidan pastda yashamoqda. Shuningdek, pandemiya davrida ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalar soni keskin ortib, ularni qo‘llab-quvvatlash tizimini takomillashtirish zarurati yanada kuchaydi. Ushbu sharoitda davlatning ijtimoiy siyosati nafaqat ijtimoiy himoyani ta'minlash, balki yangi ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlarga moslashish, bandlikni oshirish va aholi daromadlarini barqaror o‘stirishga qaratilgan kompleks yondashuvni talab etadi. Ushbu tadqiqot mavzusi O‘zbekistonda bozor islohotlari chuqurlashgan sari ijtimoiy himoya tizimini modernizatsiya qilish, uning samaradorligini oshirish va maqsadli yo‘naltirish kabi dolzarb muammolar hal etilmaganligini aks ettiradi. Mavjud ijtimoiy yordam dasturlari ko‘lami va samaradorligi, ayniqsa, aholining zaif qatlamlarini iqtisodiy o‘zgarishlarning salbiy ta'siridan himoya qilishda yetarli emasligi kuzatilmoqda. Bozor iqtisodiyotiga o‘tishda ishchi kuchi bozori dinamikasining o‘zgarishi, yangi kasblarga bo‘lgan talabning ortishi va eski kasblarning yo‘qolishi natijasida yuzaga keladigan bandlik muammolari hamda aholining malakasini oshirishga qaratilgan samarali dasturlarning yetishmasligi ijtimoiy keskinlikni keltirib chiqarishi mumkin. Bundan tashqari, ijtimoiy xizmatlarni moliyalashtirish mexanizmlarini takomillashtirish, byudjet xarajatlarining samaradorligini oshirish va ijtimoiy manzillilik prinsipini to‘liq joriy etish masalalari ham o‘z yechimini kutmoqda. Ushbu muammolarni kompleks tahlil qilish va ularga ilmiy asoslangan yechimlar taklif etish O‘zbekis ...