KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda standartlashtirish obʼektlariga qoʻyiladigan talablar va tovarlarni shtrixli kodlashtirish tizimini takomillashtirish bugungi kunda iqtisodiyotni modernizatsiya qilish va xalqaro bozorlarda raqobatbardoshlikni oshirishda strategik ahamiyat kasb etmoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning tegishli farmon va qarorlarida mamlakatda standartlashtirish infratuzilmasini takomillashtirish, xalqaro standartlarni joriy etish va tovarlar sifatini oshirish muhim vazifa sifatida belgilangan. Soʻnggi yillarda respublikada eksport hajmini oshirishga qaratilgan saʼy-harakatlar natijasida tovar va xizmatlarning global standartlarga muvofiqligi masalasi yanada dolzarblashdi. Masalan, 2023-yilda Oʻzbekistonning tashqi savdo aylanmasi 62.6 milliard AQSH dollarini tashkil etib, shundan eksport hajmi 24.5 milliard AQSH dollariga yetdi [1]. Bu koʻrsatkichlar mahsulotlarning sifat va xavfsizlik talablariga muvofiqligini taʼminlash, shuningdek, tovarlarni identifikatsiyalashning samarali tizimini joriy etish orqali erishilgan raqobat ustunligini saqlab qolish uchun standartlashtirish va shtrixli kodlashtirishning muhimligini koʻrsatadi. Jahon miqyosida esa shtrixli kodlashtirish tizimlari orqali qayta ishlanadigan savdo hajmi yillik 12 trillion AQSH dollaridan oshadi [2], bu esa ushbu tizimning global savdo va logistikadagi muhim oʻrnini yaqqol koʻrsatib turibdi. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarb bo‘lib, Oʻzbekistonning Jahon Savdo Tashkilotiga (JST) aʼzo boʻlish jarayonida texnik toʻsiqlarni bartaraf etish va xalqaro savdo talablariga moslashish zaruratidan kelib chiqadi. Hozirgi kunda mamlakatda ishlab chiqarilayotgan tovarlarning bir qismi xalqaro bozorlarda oʻz oʻrnini topa olmayapti, chunki ular standartlashtirish va shtrixli kodlashtirish boʻyicha xalqaro talablarga toʻliq javob bermaydi. Masalan, Oʻzbekiston tovarlarining 15-20% gacha boʻlgan qismi Yevropa Ittifoqi va boshqa rivojlangan mamlakatlarning import standartlariga mos kelmasligi sababli eksportda muammolarga duch keladi [3]. Bu holat milliy iqtisodiyotning eksport salohiyatini toʻliq roʻyobga chiqarishga toʻsqinlik qilmoqda va ichki bozorda ham isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilishda, tovarlarning shaffofligini taʼminlashda kamchiliklarga olib keladi. Standartlashtirish obʼektlariga qoʻyiladigan talablarni takomillashtirish va shtrixli kodlashtirish tizimini s ...