KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi hududida suv qushlari populyatsiyasining barqarorligi va biologik xilma-xillikni saqlash nafaqat ekologik, balki ijtisodiy jihatdan ham dolzarb ahamiyat kasb etadi. Global miqyosda suv qushlarining kamayishi tendensiyasi kuzatilmoqda, xususan, Wetlands International tashkilotining 2023-yilgi hisobotiga ko‘ra, so‘nggi 30 yil ichida dunyo miqyosida suv qushlari populyatsiyasining o‘rtacha 20-25% ga qisqarganligi aniqlangan [1]. O‘zbekiston uchun bu ko‘rsatkich, aniq ma’lumotlar yetishmasligiga qaramay, global tendensiyalarga yaqin deb taxmin qilinadi, chunki mamlakatimizdagi suv-botqoq yerlarning qariyb 30% i so‘nggi 50 yil ichida yo‘qolib ketgan yoki degradatsiyaga uchragan [2]. Bu holat O‘zbekistonning boy bioturlar xilma-xilligi, ayniqsa, suv qushlari uchun muhim yashash joylari hisoblangan Orol dengizi havzasidagi o‘zgarishlar bilan bevosita bog‘liq. Misol uchun, Amudaryo va Sirdaryoning quyi oqimlaridagi suv qushlari soni so‘nggi yigirma yil ichida 15% ga kamayganligi, O‘zbekiston Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishlari vazirligi ma’lumotlarida qayd etilgan [3]. Suv qushlari ekologik indikatorlar sifatida atrof-muhitning umumiy salomatligini ko‘rsatadi va ularning populyatsiyasidagi o‘zgarishlar butun ekotizim uchun xavf tug‘diradi. Bugungi kunda, O‘zbekistonda tarqalgan suv qushlari, ularning tuzilishi va hayot kechirishi borasidagi chuqur ilmiy tadqiqotlarga bo‘lgan ehtiyoj har qachongidan ham oshgan. Iqlim o‘zgarishlari, suv resurslarining tanqisligi, antropogen ta’sirning kuchayishi va brakonerlik kabi omillar suv qushlari populyatsiyasiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Xususan, O‘zbekiston Qizil kitobiga kiritilgan bir qator suv qushlari turlarining soni yildan yilga kamayib bormoqda, bu esa ularning yo‘qolib ketish xavfini oshirmoqda [4]. Mavjud muammolarni kompleks tahlil qilish, populyatsiya dinamikasini o‘rganish, migratsiya yo‘llarini aniqlash va samarali muhofaza choralarini ishlab chiqish orqali bu noyob turlarni saqlab qolish imkoniyati mavjud. Shuningdek, suv qushlarini muhofaza qilish borasidagi xalqaro tajribalarni o‘rganish va ularni mahalliy sharoitga moslashtirish dolzarb vazifalardan biridir. Bu tadqiqot nafaqat ilmiy bazani boyitadi, balki amaliy ahamiyatga ega tavsiyalar berish orqali ekologik muvozanatni saqlashga ham xizmat qiladi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro miq ...