KURS ISHI

KIRISH Pedagogik mahorat zamonaviy ta’lim tizimining harakatlantiruvchi kuchi hisoblanib, uning samaradorligi va sifatini bevosita belgilaydi. O‘zbekiston Respublikasida ta’lim sohasiga yo‘naltirilgan sarmoyalar hajmi 2023-yilda yalpi ichki mahsulotning 6,3% ini tashkil etdi, bu so‘nggi besh yilda o‘rtacha 0,5% ga o‘sganligini ko‘rsatadi [1]. Xususan, Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2022-2023-o‘quv yilida mamlakatimizdagi umumta’lim maktablarida o‘qituvchilar soni 500 mingdan ortiqni tashkil etgan bo‘lib, ularning kasbiy mahoratini doimiy ravishda oshirish pedagogik jarayonlarning optimallashuviga, o‘quvchilarning bilim olish ko‘rsatkichlarini o‘rtacha 10-15% ga yaxshilashga xizmat qiladi [2]. Pedagog kadrlarning kasbiy rivojlanishiga e’tibor qaratilishi PISA (Programme for International Student Assessment) kabi xalqaro baholashlarda O‘zbekiston natijalarini keyingi 5 yilda o‘rtacha 8-12 ballga oshirish imkoniyatini yaratadi [3]. Ushbu mavzu, ayniqsa, hozirgi globallashuv va axborot texnologiyalari jadal rivojlanayotgan bir davrda alohida ahamiyat kasb etadi. Ta’lim tizimining dinamik o‘zgarishlari, yangi pedagogik yondashuvlar va texnologiyalarning joriy etilishi sharoitida o‘qituvchidan nafaqat chuqur fan bilimlari, balki ularni samarali yetkazib berish, o‘quvchilarni motivatsiya qilish va ularda mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirish qobiliyati talab etiladi. Bugungi kunda pedagoglarning metodik salohiyatini oshirish, ularning kasbiy kompetensiyalarini tizimli rivojlantirish va innovatsion ta’lim usullarini o‘zlashtirish orqali o‘quv jarayonining sifatini yaxshilash dolzarb muammo bo‘lib qolmoqda. Shu bilan birga, pedagogik mahoratni shakllantirish va uni pedagogik jarayonda samarali qo‘llash mexanizmlari bo‘yicha amaliy tavsiyalar yetishmasligi ta’lim tizimining ma’lum bir sohalarida o‘rtacha 7-10% ga samaradorlik yo‘qotilishiga olib kelishi mumkin [4]. Pedagogik mahorat masalasi jahon miqyosida ko‘plab taniqli olimlar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Masalan, N.V. Kuzmina (1991) o‘z tadqiqotlarida pedagogik mahoratni o‘qituvchining kasbiy kompetensiyalarining yuqori darajasi sifatida tushuntirib, uning asosiy komponentlarini aniqlagan [5]. A.K. Markova (1996) pedagogik mehnatning psixologik tahlilini amalga oshirib, o‘qituvchining kasbiy madaniyatini rivojlantirish modellarini taklif qilgan [6]. Sh.A. Amonashv ...