KURS ISHI

KIRISH Bugungi kunda ta’lim tizimida pedagogning roli nafaqat bilim berish bilan cheklanib qolmasdan, balki o‘quvchilarning shaxsiyatini har tomonlama shakllantirishda ham hal qiluvchi ahamiyat kasb etmoqda. O‘zbekistonda boshlang‘ich ta’limga qaratilgan e’tibor yil sayin ortib bormoqda, chunki bu bosqich bolaning kelajakdagi o‘qish faoliyati va ijtimoiy moslashuvining poydevorini tashkil etadi. O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-2024 o‘quv yilida mamlakatimizda 6,3 milliondan ortiq o‘quvchi umumta’lim maktablarida tahsil olgan bo‘lib, ularning 2 milliondan ziyodi boshlang‘ich sinf o‘quvchilari hisoblanadi [1]. Bu shuni ko‘rsatadiki, pedagoglarning kasbiy mahorati, ayniqsa, ularning shaxsiy xulq-atvori bu yoshdagi bolalarning psixologik va intellektual rivojlanishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. So‘nggi besh yilda mamlakatimizda pedagog kadrlar malakasini oshirishga yo‘naltirilgan davlat investitsiyalari hajmi 30% ga oshgan [2], bu esa ushbu sohaga bo‘lgan e’tiborning kuchayganligidan dalolat beradi. Pedagogning shaxsiy xulq-atvorining tarbiyaviy ahamiyati masalasi zamonaviy pedagogika oldida turgan eng dolzarb vazifalardan biridir. Raqamli asrda bolalar turli axborot manbalaridan ta’sirlanib, ularning qadriyatlar tizimi va xulq-atvor me’yorlari shakllanishida o‘qituvchi yetakchi rol o‘ynashi kerak. Afsuski, amaliyotda ba’zan pedagoglarning shaxsiy namunasining ahamiyati yetarlicha baholanmaydi, bu esa bolalarda axloqiy me’yorlarga rioya qilmaslik, ijtimoiy ko‘nikmalarning sust rivojlanishi kabi muammolarga olib kelishi mumkin. Ta’lim sifatini ta’minlash va kelajak avlodni barkamol etib tarbiyalash uchun pedagogning o‘z shaxsiy xulq-atvori orqali o‘rnak bo‘lishi, bolalarda ijobiy qadriyatlar va munosabatlarni shakllantirishi zarur. Bu jarayon, ayniqsa, boshlang‘ich ta’limda, bolaning shaxsiyati endi shakllanib borayotgan davrda juda muhimdir. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon pedagogika fanida ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan. Amerikalik psixolog Albert Bandura o‘zining Ijtimoiy o‘rganish nazariyasida (1977) bolalar boshqalarning, ayniqsa kattalarning xulq-atvorini kuzatish va taqlid qilish orqali o‘rganishini ta’kidlagan [3]. Uning ishlari pedagogning shaxsiy namunasining ta’sir kuchini ilmiy asoslab bergan. Rus pedagogi V.A. Suxomlinskiy "Maktab yuragi" (1969) asarida pedagogning o‘ ...