KURS ISHI

KIRISH Dasturlash sohasidagi global bozor hajmi 2023-yilda 600 milliard AQSH dollaridan oshib, 2030-yilga borib 1 trillion dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Ayniqsa, obyektga yo‘naltirilgan dasturlash (OOD) prinsiplariga asoslangan echimlar dasturiy ta’minot ishlab chiqish jarayonida samaradorlikni 25-30% ga oshirib [2], kodni qayta ishlatish imkoniyatini 40% gacha yetkazmoqda [3]. O‘zbekistonda esa IT xizmatlari eksporti 2023-yilda 340 million AQSH dollarini tashkil etib, oldingi yilga nisbatan 2 barobardan ko‘proq o‘sishni ko‘rsatdi [4]. Bu o‘sish mamlakatda zamonaviy dasturlash texnologiyalariga, xususan, OOD va polimorfizm tamoyillariga asoslangan murakkab tizimlarni yaratishga bo‘lgan ehtiyojni keskin oshirmoqda [5]. Hayvonlar harakatini modellashtirish kabi murakkab real-dunyo senariylarida OOD tamoyillarini, ayniqsa polimorfizmni qo‘llash, kodning kengaytiriluvchanligi, moslashuvchanligi va boshqariluvchanligini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi [6]. Bu esa kelajakda intellektual robototexnika, virtual reallik va sun’iy intellekt sohalarida amaliy dasturlar yaratish uchun mustahkam asos bo‘lib xizmat qiladi. Bugungi kunda dasturiy tizimlarni loyihalashda duch kelinadigan eng katta muammolardan biri – bu turli xil obyektlarning xatti-harakatlarini yagona, samarali va oson boshqariladigan usulda ifodalashdir. Hayvonlar harakatini modellashtirish misolida, har bir hayvon turining o‘ziga xos harakat usuli (yurish, uchish, suzish) mavjud bo‘lib, ularni individual ravishda dasturlash kodning murakkabligini oshiradi va uning kengaytiriluvchanligini cheklaydi [7]. Polimorfizm tamoyili bu muammoni hal qilishga yordam beradi, chunki u turli obyektlarning bir xil interfeys orqali turli xil funksional imkoniyatlarni amalga oshirishiga imkon beradi. Biroq, polimorfizmni hayvonlar harakatini modellashtirish kabi dinamik va xilma-xil tizimlarda optimal darajada qo‘llashda nazariy va amaliy jihatdan hali ham ba’zi bo‘shliqlar mavjud [8]. Jumladan, real-time simulyatsiyalarda unumdorlikni saqlab qolgan holda yuqori darajadagi abstraksiya va polimorfizmdan foydalanish, shuningdek, turli xil harakat turlarini bir butun mexanizmda birlashtirish usullari bo‘yicha chuqur tadqiqotlar talab etiladi. Ushbu kurs ishi mazkur muammolarga e’tibor qaratib, polimorfizm tamoyilining amaliy qo‘llanilishini o‘rganish orqali yuqorida keltirilgan muammolarga yechim topishga qarat ...